Herria
Bossòst Lleidako probintziako herri aranesa da, Val d'Aran haranaren mendebaldeko aldean, Garona ibaiaren ezkerraldean kokatua, Vielha Frantziarekin lotzen duen errepidearen ondoan. 1189 biztanle ditu (INE 2025), XIX. mendearen erdialdeko 717en aldean. Mugarekiko hurbiltasunak bere ekonomia markatu du, mendiko turismora eta bere kale nagusia —paseo d'eth Grauèr— zeharkatzen duten bisitari frantsesekiko merkataritzara bideratua, eta influentzia frantseseko arkitektura utzi du. Bere gaztelua eta Andre Mariaren Igokundeari eskainitako eliza erromanikoa kontserbatzen ditu, XII. mendekoa, haraneko ondoen kontserbatutako bat, hiru naberako oinplano basilikalarekin, estilo lonbardarreko hiru abside eta marmol beltzezko pantokrator batekin tinpano batean. Abuztuaren 15ean ospatzen du bere jai nagusia.
Monumentua
Casteràs harkaitzaren gaineko gotorleku baten hondakinak, Bossòsten iparraldean, Garona ibaiaren eta Casteràs eta Pèira Roja erreken artean; Era Castèra haitzuloa lehenik bizileku gisa erabili zuten eta gero gotorleku babesle gisa, oppidum zeltiar bat, aurkikuntza epigrafiko eta erromatar garaiko txanponekin. Corbeilgo Itunaren (1258) eta harana Aragoiko Koroari eransteko (1265) ondoren kokalekua indartu zuten, ziurrenik haitzuloaren gaineko dorre batekin; gaur egun azaleko horma-zati batzuk baino ez dira geratzen. Interes Nazionaleko Kultura Ondasuna.
Monumentua
Bossòst-en iparraldean kokatutako gaztelua, Casteràs izeneko harkaitzaren gainean, Garona ibaiaren eta Casteràs eta Pèira Roja errekasten artean, Aranen defentsarako enklabe estrategikoa, Baix Aran-eko sarrera-bideak kontrolatzen baitzituen. Errege-plaza eta Bossòst-eko antzinako terçó-aren burua izan zen, “de Lairissa” ere deitua. Corbeileko Itunaren (1258) ondoren —eskualdea muga-lurralde bihurtu zuena— eta Aragoiko Koroan integratu ondoren (1265), kokalekua indartu zen eta ziurrenik dorre bat altxatu zen harkaitzean jada zegoen balman, aurretik gordeleku gotortu gisa erabilia, agian oppidum zelta bat. 1283an Filipe Ausartak inbaditu zuen Arana; gaztelua, harkaitzaren gainean, jada ez zen erabiltzen XVII. mendean. Gaur egun horma-zatiak baino ez dira gelditzen. Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena duen figura).
Monumentua
Bossòst-eko eliza erromanikoa, Val d'Aran haraneko nabarmenenetako bat, Mare de Déu de la Purificació-ri eskainia eta XII. mendekoa; aranesez Mair de Diu dera Purificacion izenez ere ezagutzen da, eta Andre Mariaren Igokundekoa ere deitzen zaio.
Jarduera
Bossòsteko Festa Major abuztuaren 15ean eta 16an ospatzen da Sant Ròci omenaldia eginez, kirol-lehiaketa, kontzertu, herri-afari eta su artifizialekin.
Jarduera
Ez dago 'Fira de la Muntanya' baten frogarik Bossòsten; udalerriko azoka dokumentatua urriaren 20 bakoitzean ospatzen den merkataritza- eta abeltzaintza-azoka bat da.
Bitxikeria
Mugaz gaindiko kontrabandoaren ondare historikoa Val d'Aranen, Pirinioen iparraldeko isurialdean kokatuta egoteagatik.
Jarduera
Neguan, Bossòstek l'andito gastronomia-astea antolatzen du eta abenduaren 31n Sant Silvestre Lasterketa ospatzen du.
Monumentua
Bossòsteko udaletxeak, Val d'Aranen (Lleida), herriko plaza nagusiaren izkina bat hartzen du. Pascual Madozek XIX. mendearen erdialdean eraikinaz egindako deskribapenaren arabera, eraikuntza zabal samarra zen, itxura arrunt samarrekoa, eta haren atearen gainean marmolezko irudi bat zegoen, Juan Van Halenek 1842an egindako opariaren oroigarri zen inskripzio batekin. Oroitarri hori da gaur egun ere udaletxearen fatxadaren elementurik berezienetakoa.
Jarduera
Bossòsteko udazken azoka egiaz urriaren 20 bakoitzean ospatzen den merkataritza- eta abeltzaintza-azoka bat da.
Monumentua
Garona ibaiaren gaineko zubi historikoa, Bossòsten (Vall d'Aran), Kataluniako Ondare Arkitektonikoaren Inventarioan sartua. Egungo eraikuntzak, bi arkukoa, bi arkuko harrizko zubi zahar bat ordezkatu zuen, 1937an uholde batek eraman zuena. Bossòst ibaiak bitan zatitzen du, alde nagusia ezkerraldean duela, eta beste aldean auzune txiki bat dago, kapera eta hilerria dituena, zubiak sarbidea ematen diena.
Mugarri historikoa
1430 eta 1512 artean harana menpe frantsesean egon zen. 1512ko Bloiseko akordioak Aran Aragoiko Koroari itzuli zion behin betiko eta okupazioan zehar etenda geratu ziren erakunde propioak berrezarri zituen.
Mugarri historikoa
Okupazio napoleondarrean zehar harana Garona Garaiko departamendu frantsesari erantsita geratu zen eta Frantziatik administratu zuten. Napoleonen porrotak Espainiari itzuli zion 1814an, aranesen zerga-autonomiaren amaiera jada iragartzen zuen testuinguru batean.
Mugarri historikoa
1944ko urriaren 19an Espainiako Gerrillarien Agrupazioko hainbat mila gerrillarik muga zeharkatu zuten eta egunetan haraneko herriak okupatu zituzten altxamendu orokor baten esperoan. Armadak astebete pasatxoan kanporatu zituen.
Gastronomia
Baratxuri- eta tipula-zopa lodia, ogiarekin eta batzuetan arrautzarekin loditua, negu araneseko jardunaldi gogorretan gosari gisa balio zuena. Aurreplater gisa mantentzen da haraneko jatetxe tradizionaletan eta jai nagusietako bazkarietan.