Herria
Foz 10.300 biztanle inguruko itsas herria da, Masma ibaiaren bokalean, Fozko itsasadarra osatzen duena eta herriari izena ematen diona, latinezko fauces hitzetik. Bere sorrera erromatarren aurreko garaikoa da, Fazouro eta Pena do Altar kastroek erakusten duten bezala; IX. mendean loraldi handia bizi izan zuen San Martiño de Mondoñedoko egoitza episkopala ezarri zelako, eta XVI. eta XVII. mendeetan portu garrantzitsu bat eta Galiziako hiru ontziola nagusienetako bat izan zituen, baleen ehizarako ere erabilia. Kanpoaldean San Martiño de Mondoñedoko basilika altxatzen da, Espainian gordetzen den katedralik zaharrena, VI. mendeko galiziar preerromanikokoa, nahiz eta egungo tenplua IX. eta XII. mendeen artekoa den; itsasoaren ondoan Fazouroko kastroa dago.
Monumentua
Fozeko izen bereko parrokiaren tenplua, Mariña Central eskualdean, IX. mendetik egoitza episkopala izan zena: normandiarren inbasioen ondoren, Alfontso III.ak egoitza berri bat ezarri zuen hemen, Sabarico lehen gotzain zela, eta bretoi lurraldeen hiriburua izan zen 1112ra arte. Espainiako katedralik zaharrena dela uste da. Egungo eraikina XI. mendearen amaierako erromanikoa da, XVIII. mendean gehitutako kontrahormekin; 2008ko zaharberritze batean, Galiziako erromaniko freskorik zaharrenak agertu ziren, XII. mendekoak. Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) da 1931tik eta basilika txiki 2007tik. Ondoan A Zapata iturria sortzen da, kondairak indar mirarigileak egozten dizkiona. Gaur egun parrokia-tenplu izaten jarraitzen du eta Museo Parroquial de San Martiño de Mondoñedo hartzen du.
Natura
Boskoitz oinplanoko eta 700 metro koadro inguruko herrixka gotortu bat, punta do Castroren gainean, Arealonga hondartzaren ondoan. K. o. I. eta III. mendeen artean okupatua, Galiziako Kantauri itsasoko bisita daitekeen kostaldeko castro bakarra da. Itsas higadurak 25 eta 30 metro arteko lurra eraman du itsasorantz, eta gunearen iparraldea baino ez da induskatu, non oinplano karratuko etxebizitzak nagusi diren, patio lauzatuekin, ziurrenik familia-unitateenak, murruei atxikitako harrizko aulkiekin eta erdiko sutondoak. Aurkikuntzen artean nabarmentzekoak dira sigillata aztarnak dituen zeramika, omega itxurako fibula anular bat eta brontzezko orratz bat, eta III. mendearen erdialdeko antoninano bat, lauzaduraren garbiketan aurkitua.
Monumentua
XVI. mendeko jauregi-etxea Trasmonteko parrokian, concelloaren barnealdea mugarritzen duten pazoetako bat, pazo do Lagarrekin eta Fontaoko kondearenarekin batera, Masmaren harana menderatu zuen landa-hidalgotzaren lekuko.
Natura
Kontserbazio-eremu berezi gisa katalogatutako galiziar espazio naturala, Masma ibaia Xistral mendilerroan duen sorburutik Kantauri itsasoan duen itsasadarreraino, Fozko itsasadarreraino, barne hartzen duena, eta Barreiros, Foz, Lourenzá eta Mondoñedo kontzejuetako 643,21 hektarea hartzen ditu. Itsasadarraren ahoan nabarmentzekoak dira Spartina maritimus larreak eta Phragmites australis kanaberadiak, endemismo batekin batera, Cochlearia aestuarica; lurraldera sartuz gero, kostaldeko txilardiak eta zohikaztegiak daude lurzoru kaltzareoen gainean. Espatula arrunta bezalako hegaztien eta limikolen igarobidea da, eta anatiden neguko lekua, gainera Masman salmoi atlantikoaren habitata da. 2004an garrantzi komunitarioko toki izendatu zuten eta 2014an kontserbazio-eremu berezi mailara igaro zen.
Natura
Hiriko hare zuri eta finezko hondartza, hirurehun metrotik beherakoa, Masmaren bokalaren ondoan, ur babestuekin eta bandera urdinarekin. Handik abiatzen da Laredoko pasealekua, lau kilometrotik gorako kosta zeharkatzen duena.
Natura
Kontzejuko bandera urdineko hondartzetako bat, Rapadoira, Peizás, Pólas eta Areourarekin lotua bide urdin batez, Fozko hogeita bost kilometroko kostaldea zeharkatzen duena eta kostaldearen zati handi bat oinez ibiltzea ahalbidetzen duena. 760 metroko luzera eta 30 metro inguruko batez besteko zabalera du, Fozko hiri-gunearen ipar-mendebaldean, eta gutxi urbanizatutako izaera erdi-hiritarra gordetzen du, errepideak bazterturiko dunaz osaturiko eremu batekin. Hirurogeita hamarreko hamarkadako turismo-gorakadaren aurretik, bere dunak, Os Ceás izenez ezagunak, gaixotasunez hildako baserriko animalien hilerri gisa erabiltzen ziren, horretarako parrokia ezberdinen artean banatuak; gaur egun ere noizean behin hezur-hondarrak agertzen dira. Udan sorosle-zerbitzua eta Gurutze Gorriaren gunea du.
Bitxikeria
Fresko erromanikoak San Martiño de Mondoñedoko basilikan kontserbatzen dira, izen bereko parrokian, Foz udalerrian (Mariña Central, Lugo). Basilika IX. mendean sortu zuen Dumeko apezpikuak, arrisku musulmanaren aurrean Bretoñan babestuta; hiriburu hura normandiarrek 966-971 inbasioetan suntsitu ondoren, Alfontso III.a erregeak egoitza Mondoñedora eraman zuen, eta hiri hori bretoiarren lurraldearen hiriburu izan zen 1112ra arte. 2008ko zaharberritze-lanetan, Erdi Aroan jarritako kare-geruzen azpian, oso hondatutako XII. mendeko horma-pinturak agertu ziren, Galiziako fresko erromaniko zaharrenak gisa katalogatuak.
Monumentua
XVII. mendeko jaurgo-etxea Cangas parrokian, Almuíña familiari lotua; Fozeko pazoen taldearen parte da Lagarrekoarekin, Covasekoarekin eta Santa Cillako Fontaoko kondearenarekin batera.
Natura
Arealongako hondartza Fozeko kostaldearen (Lugo) parte da, eta Europar Batasunaren bandera urdina darama, udalerriko beste hondartza nabarmenekin partekatutako bereizgarria, hala nola Llas, Peizás edo Pampillosa. Hondartzaren ekialdean, kostaldeko lur-mutur baten gainean, Fazouroko castroa dago, K.a. II. mendeko herrigune gotortua, eta horrek izena ematen dio hondartza kokatzen den fozetar parrokiari.
Natura
Kantauri itsasora irekitako hondartza Nois parrokian, Fozeko itsasertzaren ekialdeko muturrean; haren izenak tokiko tradizioak itsaslabar-ertz honetan kokatzen dituen alemaniar hondoratuak gogorarazten ditu.
Natura
Fozeko udalerriko castro-barrutia, zeinak, Fazourokoa ezagunagoarekin batera, Erroma iritsi aurretik kostaldeko zerrenda honetan herrixka gotortuen dentsitatea frogatzen baitu, Masmaren itsasadarra menderatzen duten goiak aprobetxatuz.
Jarduera
Fozen Mendekosteko astelehenaren aurreko larunbatean ospatzen den erromeria, concelloko egutegiko debozio-hitzordu bat marinelen Virxe do Carmerekin eta San Lourenzoko jaiekin batera.
Mugarri historikoa
Fozeko kostaldearen ondoan altxatutako elizak IX. mendeaz geroztik funtzionatu zuen gotzain-egoitza gisa, gotzaindegia barnealdera aldatu aurretik; horregatik gordetzen du tokiko memorian Espainiako katedralerik zaharrenaren titulua.
Gastronomia
Masmaren bokalean itsasbeherak agerian uzten dituen hareatzetan oinez biltzen dira txirla eta berberetxoa; banku horrek portuko sukaldeak hornitzen ditu eta hiribilduko baxurako arrantzarekin bizi da.