Herria
As Pontes de García Rodríguez Eumeko eskualdeko concelloa da, A Coruña probintzian, probintziako zabalena eta Espainiako energia-ustiategi handienetako baten egoitza, horrek Galiziako industria-gune garrantzitsu bihurtu zuena. Bere aire zabaleko linjito-meategiak, 2007an itxiak, urpean gelditu zen 2012an aintzira artifizial bat osatu arte, Espainiako handiena urtegiak alde batera utzita, gaur egun hondartza eta ur-kirolak eskaintzen dituena eta bere ekosistema propioa hartzen duena; ondoan zutik jarraitzen du zentral termikoak, Espainiako tximinia altuenarekin, 356 metrokoa. Fragas del Eumeko mendi babestuaren zati handi bat, Eumeko urtegia bordeatzen duen baso atlantikoa, bere mugapean kokatzen da. 9.800 biztanle inguru ditu.
Natura
Aire zabaleko lignito-meatze zaharra da, laku bihurtua: 865 hektareako ur-mihia, 206 metroko gehieneko sakonera eta 547 hektometro kubiko. Betetzea, batez ere Eume ibaiak elikatua, 2008ko urtarriletik 2012ko maiatzera arte iraun zuen. As Ponteseko zentral termikoa hornitzen zuen meatzea, Endesak berreskuratu zuen, bost kilometroko luzerako laku artifizial bat osatu arte, Belesar urtegiaren ondoren Galiziako bigarren ur-erreserba handiena. Eume ibaiaz eta euriaz gain, Maciñeira eta da Ponte de Pedra ibaien urak jasotzen ditu, beste erreka batzuen artean, eta bere emaria berriz Eume ibaira isurtzen du, As Pontes hiritik behera.
Natura
Concelloko sabaia 756 metroko altuerarekin, eskualdearen ekialdeko ertzean; bere gailurretik aintzira artifiziala, Eumeren harana eta A Coruña Lugoko probintziatik bereizten duten mendilerroak hartzen dira.
Bitxikeria
356 metroko altuerarekin, 36ko diametroarekin oinarrian eta 18koarekin goialdean, Espainiako egiturarik garaiena da; Guinness Errekorren Liburuan agertzen da munduko bolumenik handieneko tximinia gisa, eta Europako bigarren garaiena da. 1974an altxatu zuten, Endesaren jabetzako lignito-zentral termikoarentzat, 1972 eta 1976 artean eraikia, 350 MW-eko lau sorkuntza-talde biltzen zituena 1.400 MW-eko bloke bakarrean; bertako lignitoa kontsumitzeko diseinatua, 1993 eta 1996 artean inportaziozko ikatzarekin % 50eko nahasketara egokitu zen. Bere ikatz-parkeak, 10 hektareakoak, hamabi futbol-zelairen baliokidea, 250.000 tonako biltegiratze-ahalmena zuen. Zentralak ekoizteari utzi zion 2023ko urriaren 4an, ia mende erdiko jardueraren ondoren.
Bitxikeria
Zentral termikoa elikatu zuen meategi-zuloa 811 hektarea hartzera eta azaleraren azpitik 200 metro jaistera iritsi zen; bere ustiapena 2007ko abenduaren 31n amaitu zen eta zaharberritze-lanak 1985ean hasiak ziren jada.
Monumentua
1860an Eumeren gainean altxatutako harlanduzko zubia, erreginaren izenaz bataiatua; herriari izena eman zioten pasabideen multzoari dagokio, concelloan barreiatutako erdi aroko jatorriko besteekin batera.
Monumentua
XIV. eta XV. mendeetako arku-zubia, udalerriko lurraldean kontserbatua, As Pontesen toponimoa azaltzen duten erdi aroko pasabideetako bat eta Terra Chá eta Ferrolgo kostaren arteko bideak zerbitzatzen zituztenetako bat.
Monumentua
Vilavellako parrokia-tenplua, herriaren kanpoaldean, meatzaritzak eraldatutako landa-paisaia baten bizirik iraule: lignitoaren ustiapenak As Pontesko haraneko parrokia osoak desagerrarazi zituen.
Jarduera
1981az geroztik Inauteri igandean ospatzen den lehiaketa gastronomikoa, udalerrian landutako greloaren inguruan; milaka mahaikide biltzen ditu eta neguko barazki bat meatze-herriaren ikur bihurtu du.
Jarduera
Abuztuaren 20ko ospakizuna, meategitik jaiotako aintziraren 2012ko inaugurazioa oroitzen duena; datak 200 metroko sakonerako industria-zulo bat bainu eta paseo gune bihurtu zeneko unea markatzen du.
Monumentua
Ponte vella izenez ezaguna, García Rodríguez de Valcarceren jaurerriaren garaian Eume ibaiaren gainean altxatzeko agindu zirenetatik nabarmenena da; haren zubiek eman zioten izena hiribilduari.
Mugarri historikoa
García Rodríguez de Valcarce, XV. mendeko noble galiziarra, Enrique de Trastámararen alboan borrokatu zen Nájerako guduan, 1367an, Gaztelako Pedro I.aren aurka. Porrota latza izan zen eta bera bera ere preso gelditu zen, Valón eta Brióngo coutoak, Trasancosko Lurraldean, eman behar izan zituen bere erreskatea ordaintzeko. Bere leialtasuna eta emandako zerbitzuak aitortuz, Enrique II.ak, jada errege (1369-1379), das Pontes hiriaren jauntza eman zion, gaur egun As Pontes de García Rodríguez, haren izena beretzat betiko lotuta geratu zelarik. Trasancosen, gainera, Santa Uxía de Mandiáko jauntzak lortu zituen, 1401etik, eta Moecheko coutoa eta gaztelua, hortik gobernatzen zituelarik bere jabetzak Trasancos, Lamas eta Cerdidon.
Mugarri historikoa
Urte hartan agertzen da das Pontes concejoaren existentzia egiaztatzen duen lehen testua, ehun mámoa baino gehiago, zeramika kanpaniformea eta sarkofago paleokristauak jada katalogatuta zeuden lurralde batean.
Mugarri historikoa
XVIII. mende amaieran José Cornidek Santiagoko Real Sociedad Económica de Amigos del Paísi jakinarazi zion As Pontesen lignito-hobiak zeudela, bi mende geroago paisaia eraldatuko zuen ustiapen baten lehen urratsa.
Bitxikeria
Berrogeita hamarreko eta hirurogeiko hamarkadetan meategia eta lehen zentral termikoa ireki zituen enpresa nazionalak etxebizitza-auzo hau altxatu zuen Galizia osotik iritsitako langileak ostatatzeko, trazadura erregularreko herri industrial bat.
Natura
Meategi-lakuaren ertzean ur gezako hondartza bat egokitu zen, hondarrarekin, bainu-eremu zaindua eta ibilbideak, Galiziako meatze-hutsune handienarentzat erabilera atsegin ezohikoa. Das Pontes lakua, 865 hektareako azalerakoa, As Ponteseko zentral termikoari lignitoa hornitzen zion aire zabaleko meatzearen berreskurapen eta birsorkuntza lanetatik sortu zen, eta Eume ibaiaren eta euriaren urekin bete zen 2012ko apirilean osatu arte; bost kilometroko luzera du eta 206 metroko sakonera maximora iristen da, Galiziako bigarren erreserba hidriko handiena bihurtzen duena, Belesarko urtegiaren atzetik bakarrik. Maciñeira eta da Ponte de Pedra ibaien urak ere jasotzen ditu, eta bere emaria Eumera isurtzen du hiritik behera.
Gastronomia
Hiribilduak neguan azoka bat eskaintzen dio greloari, bere veigetan lantzen den eta Grelos de Galicia adierazpen geografiko babestuak babesten duen arbi-hosto samurrari; laconarekin, cacheloekin eta txorizoarekin zerbitzatzen da.
Monumentua
Haren kofradia 1736an sortu zen eta 1741etik Karmengo jaiak uztailaren 16 bakoitzean ospatzen dira hiribilduaren erdigunean; Ama Birjina 1860an udalerriko zaindari izendatu zuten eta kaperak bere izena daraman plaza presiditzen du.