Herria
Monfero A Coruña probintziako concelloa da, Eumeko eskualdean, neurri handi batean Fragas do Eume parke natural barruan kokatua, zazpi parrokiatan 1.800 biztanle inguru dituena. Bere erliebea serra da Loba mendilerroak menderatzen du, 712 metroko monte da Pendellarekin, Eume ibaiak bere ipar-muga markatzen duen bitartean, Frai Bermuz eta San Bartolomeu ibaiadarrak jaso aurretik. Gizakiaren presentzia Historiaurretik dago, Pena do Moncousoko mámoa bezalakoekin, eta Erdi Aroan lurraldea 1135etik dokumentatutako zistertar monasterio baten jurisdikzioa zen. Santa María de Monferoko monasterioak, X. mendeko jatorriarekin eta Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendapenarekin, XV. mendeko arku bakarreko hainbat zubi gordetzen ditu. Fragas do Eumeren zati handi bat, 1997tik parke naturala, Monferon dago.
Monumentua
Santa María de Monfero monasterioa haran txiki batean altxatzen da, Lambruxo ibaia jaiotzen den lekuan, Fragas do Eume parke naturalaren barruan, Pontedeumetik 21 kilometro ingurura. Alfonso Bermúdez eta bere iloba Pedro Osorio noblez fundatua, hasieran benediktarren esku egon zen, 1147an Zisterrar Ordenara pasatu zen arte; ordutik zisterrar zenobioa da, eta 1135ean berreraiki zuten Alfontso VII.aren agindupean, aurreko kokaleku baten gainean. XVI. eta XVII. mendeetan izan zuen bere gorenaldia, orduan bere gelak berritu eta bere eliza errenazimendutik barrokora igaro baitzen. Bere fatxada, 1645 inguruan amaitua eta 1620tik Simón de Monasteriok zuzendua, granitozko eta arbelezko harlanduak txandakatzen ditu xake-taula moduan.
Monumentua
XV. mendeko arku bakarreko hainbat zubik Frai Bermuz, Lambre eta Lambruxo ibaiak gainditzen dituzte oraindik mendi-concello honetan, monasterioa bere baserriekin eta kostarekin lotzen zuen bide-sarearen lekuko.
Monumentua
San Fiz de Monfero parrokiako kapera, zurezko talla polikromatuak gordetzen dituena; Lagareseko auzo-baselizarekin batera Serra da Lobaren hegaletan sakabanatutako debozio-ondare txikia osatzen du.
Bitxikeria
Abade-elizak leinuko hiru jaunen hilobiak gordetzen ditu: Nuno Freire de Andrade o Mao, zeinaren gaztelua irmandiñoek eraitsi baitzuten, Fernán Pérez de Andrade o Mozo eta Diego de Andrade, beren familia-panteoian bildurik.
Natura
Galiziako gailurrezko mendilerroko atal bat da, Monfero concelloa hegoaldetik ixten duena, Lugo eta A Coruña probintzien arteko mugan, As Pontes de García Rodríguezko sakonunetik Mandeo eta Labrada ibaien iturburuetaraino, Montouto mendilerrotik bereizten dutenak; bere maldetatik jaisten dira Eumea elikatzen duten errekak, eta probintziaren iparraldeko arro atlantikoak bereizten dituzte. Bi mikako granitoz, ollo de sapo gneisez eta eskisto migmatikoz osatua, 20 kilometro inguruko luzeran hedatzen da eta bere puntu garaiena Pena Verden du, itsas mailatik 709 metrora.
Natura
Monferoko mendebaldeko sektorea drainatzen duen ibaia da, bere Lambruxo adibaidearekin batera; erriberako basoen artean estututa doa, eta erdi aroko zubi-arkuen azpitik, concelloa utzi aurretik Betanzoseko itsasadarrerantz. 600 metroko altueran jaiotzen da, Pena da Uz mendian, Monfero barruan bertan, eta Villarmayor, Irijoa, Miño eta Paderne udalerriak zeharkatu ondoren, 15 kilometroko ibilbidearen ostean, Ponte do Porco lekuan isurtzen da, Miñon, Betanzoseko itsasadarraren eskuinaldeko ertzean. Erregimen pluvial ozeanikoko ibaia da, eta bere ibilguaren gainean, Vilarmaiorren, Guimil urtegia dago, Unión Fenosaren jabetzakoa. Bere izena, 1092an flumen Lambre gisa jadanik dokumentatua, Tambre ibaiari ere jatorria eman zion erromatarren aurreko etimoarekin lotu izan da.
Monumentua
XV. mendeko arku bakarreko zubia Frai Bermuz ibaiaren gainean, concelloak garai hartatik gordetzen dituen hiruetako bat, Lambre ibaiaren gaineko San Paiokoarekin eta Lambruxo ibaia gainditzen duenarekin batera.
Bitxikeria
Parrokia-elizez gain, udalerriak landa-ermita txikiak gordetzen ditu, hala nola Boicornelloko Igokundearena, Santo André da Ribeira eta Lagareskoak edo A Ermidako San Bartolomeurena.
Natura
Concelloa ekialdetik ixten duen mendilerroa, Galiziako bizkarrezurrean, eta bere goialdeetan historiaurreko mámoak gordetzen dira; bere hegaletatik jaisten dira Eume eta Lambre elikatzen dituzten errekastoak.
Mugarri historikoa
Monferoko zistertar monasterioaren lurralde honen gaineko jurisdikzio-mendetasuna sendotuta geratu zen zenobioa 1135ean Alfonso VII.aren bultzadaz berreraiki ondoren, eta desamortizazioa arte iraun zuen.
Mugarri historikoa
San Marcos ermitaren ondoko komentu zaharra hondatu zuten normandiar erasoaldien ondoren, Alfontso VII.ak 1135ean berriro altxatzeko agindu zuen Afonso Bermúdez eta Pedro Osorio nobleen laguntzarekin; Valverde do Bierzotik iritsitako beneditarrek populatu zuten.
Mugarri historikoa
Cotoko kolonoek monasterioari errentak ordaintzen jarraitzeari uko egin zioten eta abadea hiltzea erabaki zuten azkenean; pasadizoaren atzean zenobioaren pisu jauntxoa zegoen, 1506an Gaztelako Kongregazioari erantsiko zitzaiona.
Natura
Ponte do Dez ondoan aisialdi-gune bihurtutako haritz-basoa, concelloko harrizko igarobide zaharretako bat; haritzek itzala ematen diete ibaiertzeko mahaiei, barnealdeko txokorik freskoenetako batean.