Herria
La Mancha eskualdeko udalerria, Ciudad Realeko probintzian, Tablas de Daimiel Parke Nazionaletik hamar bat kilometrora, Guadianaren eta Azuerren gainezkatzeak eratutako hezegunea, Ramsar Hitzarmenean sartua eta ibai-tablen ekosistemaren azken adibideetako bat. Bere mugartean Motilla del Azuer ere badago, Brontze Aroko aztarnategia K.a. 2450 inguruan okupatua eta Penintsulako putzurik zaharrenetako batekin; bere gune historikoa Espainia plazaren inguruan artikulatzen da, XVI. mendeko trazadurakoa, eta hiribilduak 1887an jaso zuen hiri titulua, Alfontso XII.ak ahateak ehizatzeko Tablas bisitatu eta urte gutxira.
Natura
Guadiana ibaiaren eta haren Cigüela adibaiaren elkargunean sortutako hezegunea da, Daimiel eta Villarrubia de los Ojos udalerrietan, Daimieletik hamar bat kilometrora; parke nazional eta ZEPA gisa babestua dago, eta Ramsar Hitzarmenean eta La Mancha Húmeda Biosfera Erreserban sartuta dago. Ibaiko tabla ekosistemaren azken adibideetako bat da; ekosistema hori ibaiek beren erdiko tarteetan, maldarik ezean, gainezka egitean sortzen da, eta 2000 landare, hegazti, arrain eta intsektu espezie baino gehiagoren babesleku da. Urtean 192.000 bisitari inguru dituela, Espainiako parke nazional bisitatuenetako bat da, nahiz eta bere iraupena akuiferoen ustiapen gehiegizkoak mehatxatzen duen; horrek, 2009an, Europako Batzordea Espainiari espediente bat irekitzera eraman zuen.
Monumentua
Santa María la Mayor eliza, Daimielgo eraikinik zaharrena, XIV. mendekoa da, nahiz eta hegoaldeko fatxada XV.ekoa den eta dorrea XVI.ekoa. Egitura gotikoa du, hurrenez hurreneko zaharberritzeek asko itxuraldatua; iparraldean gordetzen ditu bere kontrahorma garaiak, gailurdunak, eta Umbríako atea, arku ojibaldunekoa; sarrera nagusia, Solekoa deitua, fatxada originala ezkutatzen duen atari baten azpian irekitzen da. Barnealdeak, hiru nabe lau zutaberen gainean, Santísimo Cristo de la Expiración irudia gordetzen du, Alonso Canoren eskolari egotzia, 1936ko erretaulen erreketatik salbatu zena. 1989an Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatua, Eroles baroiaren hilarria ere gordetzen du, Independentzia Gerrako heroia, 1825ean Daimielen hil zena.
Monumentua
1542tik aurrera eraikitako parrokia eliza da; urte hartan Karlos I.a enperadoreak eraikuntza baimendu zuen, nahiz eta kultua 1563tik funtzionatzen ari zen jada eta obrak ez ziren amaitutzat eman 1587 arte. Gurutze latindarreko planta du, ordena dorikokoa, adreiluzko gangekin eta izar-gurutzeriarekin gurutzadura eta absidean; hiru atari gordetzen ditu, horien artean oinetakoa, errenazentista, eta Solekoa deitua. Jatorrizko erretaula, urreztatua eta xurrigereskoa, gerra zibilean suntsitu zen; egungoa, Alfredo Lerga eskultorearen lana, 1948an inauguratu zen, urte hartan eliza sagaratu baitzuten, Daimielgo tenpluen artean pribilegio bakarra. Antonio Castillo Lastrucci eskultore sevillarraren Aste Santuko irudiak ere gordetzen ditu, eta 1989an Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatu zuten.
Monumentua
Daimielgo Espainia plaza, jatorri errenazentistakoa eta XVI. mendeko trazakoa, antzina Portale Zurien plaza izenez ezagutzen zen, karez zuritutako arkupeengatik, hasieran zurezko zutabeek eusten zietelarik. 1880an harrizko zutabeekin ordezkatu zituzten, eta geroago egungo burdinazkoekin. Haren inguruan antolatzen da hiriaren erdigune historikoa, Udaletxearekin eta Erlojuaren iturriarekin, eta plazan Olibondo Milurtekoa hazten da, tradizioak dioenez arabiarrek X. mendean landatua.
Monumentua
Teatro Ayala 1884an Daimielen (Ciudad Real, La Mancha eskualdea) eraikitako eraikina da, Gregorio Molinero kalean kokatua, Parterrearen ondoan. Garaiko klasizismo formalaren antzeko estiloan, ferra formako antzoki ereduari erantzuten zion, palko sistema batekin, eta fatxadan pilastrak, kapitelak, mentsulak eta erliebe geometrikoak zituen erakusgai, gaur egun desagertuak. 1943an zinema bihurtzeko birmoldatu zuten, palkoak entresolo batekin ordezkatuz, eta azken urteotan barnealdea erabat zaharberritu da, hiriko espazio eszeniko eta kultural gisa, gaur egun hainbat erabileratarako.
Monumentua
Motilla del Azuer Brontze Aroko aztarnategi historiaurrekoa da, Daimielgo udalerrian (Ciudad Real), K.a. 2450etik okupazio dokumentatua duena, eta 2013an Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatua, zona arkeologiko gisa. Motilla izenez ezagutzen den kokaleku mota berezikoa da, La Manchako lautadaren berezkoa K.a. 2200 eta 1500 artean: erdiko planta duen gotorleku baten ondoriozko muino artifiziala, harresi zentrokide ugarirekin, eta hemen zortzi metro baino gehiagoko harlangaitzezko hormak gordetzen ditu. Barnealdean oinarrizko baliabideak babesten ziren, hala nola ura —Iberiar penintsulan induskatutako zaharrenetako putzu baten bidez hartua—, eta horrez gain, zerealak eskala handian biltegiratzen ziren, abereak zaintzen eta zeramika eta bestelako eskulan-ondasunak ekoizten ziren.
Natura
Daimielgo (Ciudad Real) Olibondo Milurtekoa, cornicabra barietatekoa, Espainia plazaren muturrean dago kokatua, eta tradizioaren arabera arabiarrek landatu zuten X. mendean, herriko olibondo-laborantza tradizionalaren adibide bakarra bihurtzen duena. Haren inguruan urtero, azaroan, Olibondo Milurtekoaren Jaia ospatzen da, ekitaldi kultural eta jaiegunekin, Varean amaitzen direnak, olibaren bilketa tradizionala varapaloz; ekitaldira José Antonio Camacho, José Mota edo José Bono bezalako pertsonaia ospetsuak joan izan dira.
Jarduera
Daimielgo Aste Santuko prozesioek, 2002an Fiesta de Interés Turístico Regional (eskualdeko turismo-interesekoa) izendatuek, Erramu Igandean hasten dira borriquillarekin, non hainbat kofradietako haurrek Jesusen irudia Jerusalemera sartzen laguntzen duten, eta Sabado Santuan amaitzen dira María Desolada prozesioarekin. Asteartean Archicofradía de la Pasiónek prozesionatzen du bidegurutze batekin; asteazkenean, Archicofradía del Cristo de Consuelok; Osteguna Santuan, Los Coloraos, Santísimo Cristo de la Columnaren kofradiak, zaharrena omen dena; eta Ostiral Santuan, besteak beste, Nuestro Padre Jesús Nazarenoren kofradiak ateratzen dira, Espainiako handienetako bat. Hainbat kofradiek Antonio Castillo Lastrucci eskultore sevillarraren tailak gordetzen dituzte.
Jarduera
El Día de la Sartén Daimielgo (La Mancha, Ciudad Real) jai gastronomiko herrikoia da, ekainaren hirugarren astean ospatzen dena eta mila parte-hartzaile baino gehiago biltzen dituena. Udalerriko elkarteek eremuko plater tradizionalak, hala nola migas, gachas edo pisto, prestatzen eta partekatzen dituzte aire zabalean, goizaldeko orduetara arte luzatzen den jardunaldi batean, txokolatada batekin eta orkestra musikarekin amaituz.
Bitxikeria
1884ko abenduan Alfontso XII.a erregeak Daimiel bisitatu zuen Tablasen ahateak ehizatzeko. Urte gutxi batzuk geroago, 1887an, Maria Kristina erreginak hiri titulua eman zion hiribilduari.
Gastronomia
Mami trinkoko eta azala bi ebaki gurutzatuz eta inguruko soka batez markatuta duen ogi kandeala, probintzia hartzen duen Adierazpen Geografiko Babestu batek babestua. Daimielen koilara-platerak laguntzen ditu eta mojeteak eta pistoak eusten ditu.