Herria
Requena Valentziako probintziako udalerririk zabalena da, 814,46 km²-koa, eta Plana de Utiel-Requena eskualdeko hiriburua, probintziako mendebaldeko barnealdean. XIII. eta XIX. mendeen artean Gaztelari zegokion, eta horregatik bere lurraldea Valentzia gaztelaua izenez ezagutzen da, eta gaur egun ere nagusiki gaztelaniaz mintzatzen jarraitzen du, hizkuntza-nagusitasun horren aitorpen legalarekin. 20.982 biztanle ditu (INE 2025) eta bere hiri-gunea 692 metrotara altxatzen da, gaztelar goi-lautadaren luzapenean, sistema Ibérico mendikateetarantz, río Cabriel-ek arroila sakonak markatzen dituela bere hego-mendebaldeko mugan. Klima mediterraneo kontinentala da, udek maiz 35°C gainditzen dituztelarik. Bere barrio de La Villa eta lurpeko kobazuloengatik da ezaguna.
Monumentua
Barrio de la Villa, erdi aroko gunea ere deitua, Requena-ko auzorik zaharrena da eta populazioaren lehen aztarnak aurkitzen diren tokia. Jada garai almohadean hiri-hispanomusulmanen egitura propioa zuen, defentsa naturala ematen zion harkaitzezko promontorio baten gainean finkatua, harresi, dorre eta sarbide-ateekin. Conjunto histórico-artístico de carácter nacional izendatua izan zen (Espainiako hiri-gune baten ondare-babeserako maila gorena) 1966an. Barrualdean harrizko kale zolaztatuak eta armarridun etxeak kontserbatzen dira, baita plaza de la Villa ere -gaur egun plaza del Albornoz-, XVI. mendean irekitako antzinako plaza Mayor, eta XVII. mendean berritutako hiru eliza: Santa Maria, San Nikolas eta el Salvador. Auzoaren azpian gainera kobazulo-sare bat hedatzen da, antzina biltegi eta zilo gisa erabiliak.
Natura
Cuevas de La Villa izenez ezagunak, Requenako alde zaharreko La Villa plazaren eta ondoko etxe gehienen lurpetik igarotzen dira. Arabiarrek eraiki zituzten, eta hainbat gerratan babesleku gisa eta garia gordetzeko silo gisa erabili ziren; ardogintzarako elementuak gordetzen dituzte: trulls, piqueras, trulletas, aireztatzeko zuloak eta XII. mendeko tinajak. Egokitze-lanen ondoren, 2016an publikoari zabaldu zitzaizkion.
Bitxikeria
Espainiako mahastizaintza- eta ardogintza-jatorri deitura garrantzitsuenetako bat, bertako Bobal barietateagatik ospetsua; harekin kalitate handiko ardo beltzak eta gorriak egiten dira.
Jarduera
Fiesta de la Vendimia Requenako ospakizun nagusia eta ezagunena da, ardoari eta mahats-bilketari eskainia, hiriaren tradiziozko ekonomia-motorra. 1948an sortu zen Arrabal taldearen ekimenez, Gerra Zibiletik eta Bigarren Mundu Gerratik oraindik ere errekuperatzen ari zen herrialde batean, poza eta itxaropena piztu nahian. Bost egunez ospatzen da, abuztu amaieraren eta irail hasieraren artean, eta aurretik patroiaren, Virgen de los Dolores-en, omenezko azoka ospatzen da. Bere ekitaldien artean nabarmentzen dira erreginaren aldarrikapena, mahats-zapalketa eta mostuaren bedeinkapena, Amabirjinari loreak eta fruituak eskaintzea, eta Arrabal etorbidean zehar gurdien kabalgata handia, Feria Requenense del Vino-rekin batera, non tokiko ekoizleek beren ardoak aurkezten dituzten.
Monumentua
Requenako Omenaldi Dorrea (Valentzia), VIII. eta XI. mendeen artean, kalifatoko garaiko harresi musulmanaren aztarna bakarra, gaur egun kontserbatzen dena. Jatorrizko dorrea, morterozkoa, harlanduzko beste batekin ordezkatu zuten 1423an. Zaharberritua, gaur egun barrutik bisita daiteke, bere historia azaltzen duten panel digitalak dituen espazio ireki bihurtua.
Monumentua
Santa María eliza, Requenako Villa auzoan, hiri-gunearen bi tenplu gotikoetako bat da, El Salvador eliza hurbilarekin batera, eta Andre Mariaren Jasokundeari eskainita dago. XIV. mendean hasi zuten eraikitzen, nahiz eta barrualdea XVIII. mendera arte ez zen amaitu, eta horrek azaltzen du estiloen nahasketa: kanpoaldean gotiko isabeldar loreztatua eta barrualdean barrokoa. Nabe bakarra du, kontraindarren artean kapelak dituena, planta angeluzuzeneko dorre bat, kirol-eskailera batetik igotzen dena, eta Anuntziazioari eskainitako portada bat, Haurrarekiko Ama Birjina bat duena parteluzean. Bien de Interés Cultural da (Espainiako ondare-babes maila gorena) 1931tik. XXI. mendearen hasieran gurtzarako erabiltzeari utzi zion eta gaur egun erakusketa- eta kontzertu-areto gisa erabiltzen da.
Monumentua
El Salvador eliza Requenako artzapezpikutza-eliza da 1649tik, eta hiriko tenplurik nabarmenena, Villa auzo historikoan. Estilo gotikoko eraikina da, XIV. eta XVI. mendeen artean eraikia, Santa Bárbara-ri eskainitako antzinako ermita baten gainean; lanak 1380an hasi ziren eta 1533an amaitu, eta 1931n monumento histórico-artístico izendatu zuten (ondare-babeserako figura, gaur egungo Bien de Interés Culturalen aurrekaria). Hiru nabe ditu, erdikoa zabalagoa eta altuagoa, kontraindarren artean kapelekin. Nabarmentzen da fatxada nagusia, estilo gotiko flamigero isabeldarrekoa, hamabi apostoluen eskulturak eusten zituzten pedestalek hesitutako portada batekin, gaur egun osatu gabe. XVIII. mendean Komunioaren kapela gehitu zitzaion, planta oktogonaleko eta estilo neoklasikokoa.
Monumentua
Requenako Udal Museoak, Valentzia probintzian, 1975etik El Carmen Errege Komentu ohia okupatzen du, izen bereko elizaren ondoan. 1968an Requena eta bere eskualdeko Museo Histórico Artístico gisa sortua, 2017tik Tokiko Museo Etnologikoen Sarearen parte da. Bere bilduma iraunkorrek Campo de Requena-Utiel eskualdeko jantzi tradizionala aztertzen dute 1789 eta 1914 artean, eskualdeko ekoizpen vinikola mahastia landatzetik enbotelatzeraino —ardoari eskainitako areto batekin, 1.200 botila biltzen dituena—, landa- eta hiri-etxebizitza bat XVIII. eta XX. mendeetako altzariekin, eta eskualdeko eguneroko bizitzari eta erromatar hileta-munduari buruzko erakusketa arkeologiko bat, La Calerilla de Hortunasko hileta-monumentuaren berreraikuntzarekin.
Natura
Requenako Villa auzoko (Valentzia) kaleen azpian, arabiar garaiko galeria eta koba ugari hedatzen dira, arabiarrek eraikiak, Villa plazaren eta ondoko etxe gehienen lurpea zeharkatzen dutenak. Historikoki etxebizitza eta upategi gisa erabiliak, hainbat gerratan babesleku gisa ere balio izan zuten, eta zerealientzako silo gisa. Bertan ardogintzarako elementuak gordetzen dira: trulloak, piquerak, trulletak, aireztagailuak eta XII. mendeko tinajak.
Bitxikeria
Ardoa, musika, natura eta ondarea konbinatzen dituen jaialdia, La Plana de Utiel-Requena eskualdeko hainbat udalerritan ospatua, Bobal mahats-aldaeraren inguruan. Tierra Bobal Mankomunitateak antolatzen du, 1990ean eratua eta Camporrobles, Caudete de las Fuentes, Fuenterrobles, Requena, Sinarcas, Utiel, Venta del Moro eta Villargordo del Cabriel udalerriek osatua. 'Tierra Bobal' marka 2020an hartu zen, Tierra del Vino izeneko beste espainiar eskualde batzuetatik lurraldea bereizteko, duela 2.500 urtetik eskualdeko mahats-aldaera ezaugarria den horren izena hartuz, nahiz eta XX. mendearen amaierara arte gutxi ezaguna izan. Helmugaren kultura-ondarearen artean, arkitektonikoaz eta paisaiazkoaz gain, José María Matheren telegrafia optikoko sistemako bost dorre daude.
Jarduera
Requenako Hestebete Artisau eta Kalitatezko Azoka otsailean ospatzen da, bere kontseilu erregulatzaileak babestutako matanza-errezetategiaren inguruan, Mahats-bilketaren Jaia eta Ferevin bezalako beste hitzordu batzuekin batera.
Bitxikeria
Requenako auzategia, XV. mendean sortua, Balsa de Campo Haçis izeneko abere-askaren inguruan, gaur egun La Balsilla parkeak hartzen duen tokian. 430 biztanle zituen 2010eko erroldan, zenbaki hori udan hazten dena hemen bigarren egoitza dutenekin. Nekazaritzatik bizi da, batez ere mahastiaren laborantzatik, eta baita almendrondotik, olibondotik eta kantitate handitan onddotik ere, txerri eta untxi-granjaz gain. Lau upategi ditu -Luis Torres, Casa Pastor, Sebirán eta San Isidro Labrador, azken hau kooperatiba-, ardogintzan aritzen direnak.
Monumentua
1914an altxatutako tenplua, 1773ko Agoniako Kristori eskainitako lehen ermita baten gainean, hura 1779an handitu baitzen San Isidro Nekazariaren —Campo Arcís pedaníaren zaindariaren— izenpean.
Bitxikeria
El Rebollar Requenako hogeita bost auzategietako bat da, hiriburutik zortzi kilometro ingurura, eta bere jatorria Arrosarioko Ama Birjinari eskainitako antzinako baseliza batera doa, horren inguruan etxadia hazi baitzen; haren omenez maiatzaren 1ean ospatzen dira jai patronalak, eta horiei XXI. mendearen hasieratik beste batzuk gehitzen zaizkie udan. Bere lurraldean El Tejo eta La Herrada tontorra altxatzen da, 1.250 metrorekin udalerriko altuena, bide malkartsu batetik igotzen dena, eta hortik, egun garbietan, itsasoa ikusten da; oinetan Herrada del Gallego hedatzen da, ehiza-erreserba, non orein eta ahuntz basatiak ugaltzen diren. Hemen dago halaber Requenako aerodromoa, pilotu-eskolarekin eta Fundación Aérea de la Comunidad Valencianaren hegazkin-bildumarekin.
Monumentua
Nabe bakarreko ermita, ganga zorrotzez estalia eta egurrezko koruarekin, XVIII. mendearen amaieran eraikia El Rebollar pedaníako auzokoen ekarpenekin.
Bitxikeria
Los Ruices Requenako auzategirik urrunenetako bat da, jadanik Venta del Moro udalerriaren mugan, Venta del Morotik (10 kilometro), Utieletik (14) eta Requenatik bertatik (18) ia distantzia berean dagoen puntu batean. Bertako biztanleek requenar sentitzen dira, eta askok gainera Requenan etxebizitza bat mantentzen dute, urteko zati handi batean bertan bizi direna. Erroldatuak apenas 50 baino gehixeago dira, eta neguan herrixkan lo egiten dutenak ez dira 12 edo 14ra iristen, gainerakoak egunez mahastietan lan egitera joaten diren bitartean; udan lasaitasun bila datorren jendez betetzen da. Errolda urria izan arren, ia ez dago etxe abandonaturik eta etxebizitza-eskaria izaten jarraitzen du. Herrixkak zelai zuhaiztudun igerileku bat ere badu, bazkide talde baten ekarpenei esker eraikia.
Monumentua
1982an zuhaitzez betetako plaza baten ondoan eraikitako tenplua, 1943an altxatu eta 1965ean parrokia mailara igotako ermita ordeztu zuena, Los Ruices pedanían.
Bitxikeria
La Portera Requenako herrixka edo auzategi bat da, eta bere izena XVII. mendeko baserri batetik dator; baserri hura nekazari baten jabetzakoa zen, eta haren alaba bakarra Requenako agustinen komentuan sartu zen moja gisa, finka dote gisa utzita; moja berriak komentuko atezain kargua bete zuen eta jabetza kudeatzen jarraitu zuen. 1870ean herrixkak 20 etxe besterik ez zituen, eta kopuru hori 447 biztanlera igo zen 1950ean, gaur egun, emigrazioaren ondorioz, 150 bat biztanlera murriztu aurretik. Bere ekonomia mahastizaintzaren inguruan biltzen da, eta bere kooperatibaren ardoak dira tokiko jaien identitate-ezaugarri, besteak beste, auzategiaren zaindaria den San Joseren jaia eta abuztuaren 15ean ospatzen den Andra Mari Zeruratuaren jaia, non 1994tik lore eta fruitu eskaintza egiten den.
Monumentua
1808an sortutako lehen ermita, 1963an parrokia-tenplu gisa ordeztua eta ordutik La Portera pedaníako kultura- eta gizarte-gune bihurtua, Tokiko Garrantzizko Ondasun gisa katalogatua.
Bitxikeria
Los Pedrones Requenako auzategi bat da, N-330 errepidetik hego alderantz 20 kilometro ingurura, eta inguruko herrixken buru da bere zerbitzuengatik eta merkataritza-dinamismoagatik: Purísima Concepción Nekazaritza Kooperatiba du, ahuntz-gazta eta -jogurt tradizionalen industria txiki bat, dendak, tabernak, gasolindegia eta ostatu bat, baita Requena eta Valentziarako autobusak ere. Bere jatorria XVII. mendera arte doa, La Manchatik iritsitako Tomás, Francisco eta Antonio Pedrón kolonoek lur hauek landu zituztenean; Dalt eta Baix auzoak 1911n batu ziren errepidea trazatzean. Ermita bat gordetzen du, 2002an zaharberritua, eta haren inguruan Purísima Concepción jaiak (abenduaren 8an) eta Sant Antoni Abat jaiak (urtarrilaren 17an) ospatzen dira.
Monumentua
El Pontón Requenako (Valentzia) hiri-gunetik hurbilen dagoen auzategia da, hiru kilometro ingurura, Almansarako eta Albacetera doazen errepideen bidegurutzean, non La Vegarako errepidea ere jaiotzen den. 469 biztanle erroldatu ditu (INE 2023), eta kopuru hori udako hilabeteetan hazi egiten da bisitarien etorrerarekin. Denda txikiak, gasolindegi bat, tabernak eta zerbitzu-eremua duen Gizarte Zentro bat ditu, baita kulunkak eta saskibaloi-zelai bat dituen lorategi-eremu bat ere, pontoneroen elkargune bihurtu dena. Bere jai nagusiak, Karmengo Amaren omenez, uztailaren 8tik 17ra ospatzen dira.
Monumentua
1943an eraikitako ermita, Karmengo Ama Birjinari eskainia, El Pontón pedaníaren gune erlijiosoa, Requenako lurraldean.
Mugarri historikoa
Fernando III.aren tropek 1238 inguruan hartuta, villak Alfontso X.arengandik jaso zuen bere concejoa eta bere alfoz zabala antolatu zituen forua. Udalerri hark gaur egungo eskualdearen zati handi bat hartzera iritsi zen eta hartatik bereizi ziren gero gainerako herriak.
Mugarri historikoa
Sei mendez villa Gaztelakoa izan zen eta Valentziako Erresumatik kanpo geratu zen, foru eta txanpon gaztelarrekin. 1851n pasatu zen, Utielekin batera, Cuencako probintziatik Valentziakora, komunikazio- eta merkataritza-arrazoiengatik.
Mugarri historikoa
XVIII. mendean villak zortziehun bat zetazko ehungailu biltzera iritsi zen eta herrialdeko zetagintza-gune handienen artean kokatu zen. Sektorearen krisiak XIX. mendean jabeak masustondoak mahastiz ordezkatzera bultzatu zituen, gaur egungo eskualde bitikolaren jatorria.
Gastronomia
Requena da Cava Jatorri Deituran sartuta dagoen Valentziako Erkidegoko udalerri bakarra. Bere upategiek metodo tradizionalaren bidez egiten dituzte apardunak macabeo, chardonnay eta bobalarekin, eta hainbatek lurpean zulatutako ontze-upategiak gordetzen dituzte.
Gastronomia
Mesetako klima lehor eta hotzak aukera eman zuen etxeko txerri-hilketan egindako longanizak, txorizoak eta tipula-odolkiak airean ontzeko. Tradizioak gaur egun eskualde osoa eta Valentzia hiria hornitzen dituen hestebete artisauaren industria bati eusten dio.