Herria
Vallada, La Costera eskualdean, itsas mailatik 291 metrora altxatzen da, Cáñoles (Cànyoles) ibaiaren haranean, Grossa mendilerroak eta Enguera mendilerroak inguratua, Caroche mendigune kretazikoaren azken maila. Bere Castillo de Umbría gaztelua, jatorri musulmanekoa, udal-mugartea koroatzen du haranaren gainetik 520 metrora. 1244an Jakue I.aren eta Xàtivako alkaidearen arteko kapitulazio bidez konkistatua, hiribildua Aragoiko Koroaren esku pasatu zen, eta 1289an Alfontso III.a erregeak Montesarekin batera birpopulatu zuen kristau zaharren 120 familiarekin; 1319an Jakue II.ak lekua Montesako Ordenari eman zion. Udal-mugartearen azpitik Túnel del Sumidor igarotzen da, 1.300 metro inguruko ibilbidearekin eta 205eko desnibelarekin, munduan ezagutzen den igeltsuzko karst-hobirik handitzat jotzen dena.
Jarduera
Valladak bere zaindari-festak ospatzen ditu abuztuaren 18tik 27ra San Bartolomé, Santísimo Cristo del Monte Calvario eta Virgen de Gracia ohorez, gaueko zezen bolatuarekin; San Vicente Ferrer ere ospatzen du Pazko ondorengo astelehenean.
Natura
Mendikatea da, eta bere oinetan Vallada eta Moixent daude, ezaugarri geologiko bereziak eta flora eta fauna berezia dituela, La Costera eskualdearen barruan. Inguru 50 kilometroko lerrokadura mendikoa da, hego-mendebaldetik ipar-ekialdera doana Vall d'Albaida eta la Costera eskualdeen artean, eta Valentziako sistema prebetikoaren parte da, Cànyoles ibaiaren haranaren ondoan; bere gailurrik altuena pic de la Creu da, 903 metrorekin, eta Albaida ibaiak hegoaldetik iparraldera zeharkatzen du estrecho de las Aigües delakotik, Bellúsen. Vallada, Moixent, Montesa, Canals eta Xàtivan zehar hedatzen da iparraldean, eta Benigànim, Bellús, Ontinyent eta Fontanars dels Alforinsen hegoaldean. Suteek jatorrizko landaredi handi bat hondatu dute, Alforinsen hobeto kontserbatua, non azkonarra eta basurdea elkarrekin bizi diren.
Monumentua
1564an hasitako Valladako eliza, XVIII. mende amaieran osatutako eraikuntza-fase ugariz. Egungo parrokia-tenpluaren lanak Domingo de Gamieta harginburu maisuak hasi zituen, eta hurrenez hurreneko faseen ondoren, XVIII. mendearen bigarren erdian kapela bat eraikitzearekin amaitu ziren behin betiko.
Monumentua
Umbria gaztelua, Valladako gaztelua ere deitua, jatorri musulmandun gotorleku bat da, La Peña lekuan kokatua, 553 metroko altitudean, Cànyoles ibaiaren haranaren gaineko ikuspegiekin. Xàtiva, Montesa eta Moixenteko gotorleku-sare defentsibo baten parte zen. Oinplano pentagonala du, muinoaren puntu malkartsuenera egokitua, dorre biki bat eta harresi-zati bat dituela, adarve eta almenekin mendebaldeko hegalean, irisgarri den bakarra. Harlangaitzez eta tapialez eraiki zen, eta gainera beste dorre, gela eta aljibe bat kontserbatu zituen. XIV. mendean zati batean eraitsi zuten, eta 1748ko lurrikarak kalte berriak eragin zizkion. Bien de Interés Cultural gisa deklaratuta dago (Espainiako ondare-babes maila gorena), RI-51-0010681 kodearekin.
Natura
Igeltsu-materialetan garatutako munduko barrunbe karstiko garrantzitsuentzat hartua, 1.300 bat metroko ibilbidearekin eta 205 metroko desnibelarekin, Valladako lurraldean.
Bitxikeria
Valladak bere foru-gutuna jaso zuen 1244an, Jaime I.a erregearen eta Xàtivako alkaide andalusiarraren artean sinatutako kapitulazioari esker, honek Xàtivako gaztelu txikia utzi baitzion monarka kristauari. 1319an Jaime II.a erregeak dohaintza-eskritura eman zion sortu berri zen Nuestra Señora de Montesa Ordena eta Zaldunerriari, Montesako gaztelua eta hiribildua Valladako tokiarekin batera emanez, eta horrela ordenaren jurisdikziopean geratu zen.
Jarduera
Valladako (Valentzia) jai nagusien gaueko ikuskizuna, abuztuaren 18tik 27ra ospatzen dena San Bartolomé, Kalbarioko Santo Kristoa eta Graziako Ama Birjinaren omenez. Zezenaren adarretan bola-gailuak jartzen dira, sua ematen zaienak kaleetako argiteria itzaltzen den bitartean, animaliaren garrak baino ez daitezen ikusi ilunpean. Zezen bolatuaz gain, jaiek txahal-zezenak eta soka-zezena ere biltzen dituzte.
Mugarri historikoa
1248an Xàtivako kaidak, Abu Bakrrek, hiriko gaztelua eman zion Jaume I.ari eta trukean Montesa eta Valladakoak jaso zituen, menpe musulmanaren pean gobernatzen jarraitu zituenak. Pedro III.ak behin betiko sartu zituen Koroan 1277an.
Gastronomia
Grossala Costerako bertako oliba da, 350 metrotik gorako altueran landua Valladan eta Moixenten. Mendi-belarren usaina duten oliba-olio birjina estrak ematen ditu, eskualdean aktibo jarraitzen duten dolareetan ehoak.