Herria
Crevillent Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alacante probintzian, Crevillenteko mendilerroaren oinean, Bajo Vinalopó eskualdean, 129 metroko altueran eta Alacante hiriburutik 35 km hego-mendebaldera. Elcherekiko hurbiltasunak Alacante-Elche eremu metropolitarrean sartzen du, eta 30.921 biztanle ditu. Alfonbra-industriagatik ezaguna da, eta horrek Alfonbraren Hiria goitizena eman dio; Nazioarteko Turismo Interesa duten bi jai ospatzen ditu: Mairuak eta Kristauak, eta Aste Santua. Lurraldeak giza okupazioaren aztarnak gordetzen ditu Goi Paleolitotik, duela 18.000-20.000 urte, kultura ibertarra eta garai erromatarra arte. Udalerria mendilerroko 838 metrotatik El Hondo parke naturaleko aintziretaraino hedatzen da, itsas mailatik gertu ia.
Natura
Serra de Crevillentek, Crevillenten ondoan dagoen Sant Gaietà (835 m) gailurra kota gorenetzat duela, muga natural gisa jarduten du Baix Vinalopó -Crevillent kokatzen den eskualdea- eta hegoaldeko Vega Baja del Segura artean, eta Medio Vinalopó bere ipar-mazelan.
Bitxikeria
Crevillent nazioartean ezaguna da bere ehungintza- eta alfonbra-fabrikazio-industriagatik, Baix Vinalopó eskualdeko mendeetako tradizioa. Bere jatorria espartzu eta ihi artisautzan dago, XIX. mendearen amaieran finkatua, eta horrek alfonbren manufakturari bide eman zion, 1920ko hamarkadan ehungailu mekanikoak sartu zirenean. Une gorenean, udalerriak 80 fabrika baino gehiago izan zituen eta sektorearen esportazio nazionalen % 76ra iritsi zen. 1977an Crevillenten Unión Nacional de Fabricantes de Alfombras, Moquetas y Afines (UNIFAM) elkartea sortu zen, egoitza herrian bertan duena.
Jarduera
Crevillenteko Mairuak eta Kristauak jai nagusiak irailaren amaieran eta urriaren hasieran ospatzen dira, urriaren 4an ospatzen den San Frantzisko Asiskoaren omenez. Gaur egungo forman, jaia 1965ean hasi zen, eta hamabi konpartsak osatzen dute, sei bando kristauarenak eta sei mairuarenak, Asociación de Fiestas elkartearen bidez koordinatuak. Bi bandoen desfileez gain, Enbaxadak antzezten dira, XIII. mendeko gertaera historikoak berreskuratzen dituzten antzezpen teatralak, eta beste antzeko jai batzuetatik ezberdin, basailutza-itun batekin amaitzen dira, ez konkista militar batekin; Enbaxada horiek Bien Inmaterial de Relevancia Local (tokiko garrantziko ondare immaterial gisa babestutako figura) izendatu zituzten 2010ean. Jaia 2005etik Turismo Interes Nazionalekoa da, eta 2017tik Nazioartekoa.
Natura
Crevillenteko mendilerroa Crevillent, Hondón de las Nieves, Hondón de los Frailes, Albatera eta Aspe udalerrietan zehar hedatzen da, Alacanteko probintzian, eta bere gailurrik altuena La Vella tontorra da, 836 metrorekin. Material kalkareoz osatua, jurasiko, kretazeoko eta mioceno adinekoak, bere iparraldeko maldek pinudi urriak eta espartzu ugari dituzte, tradizionalki estalki egiteko erabilia, eta beheko eremuetan terrazetan altzarrobondoak, almendrondoak eta fruta-arbolak lantzen dira. Mendilerroan aztarnategi arkeologikoak kontserbatzen dira, hala nola Raya del Bubo eta Xorret kobazuloa, eta bere historia XIX. mendeko Jaime el Barbudo bidelapurrarekin lotzen da.
Bitxikeria
Crevillenteko alfonbra-industria espartzuaren eta ihiaren artisautzatik abiatzen da, XIX. mende amaieran finkatua. 1920ko hamarkadan ehungailu mekanikoak sartzeak ekoizpenean jauzi kualitatiboa ekarri zuen, eta udalerriak 80 lantegi baino gehiago izatera iritsi zen, sektorearen esportazio nazionalen %76ra iritsi zirenak. 1977an Alfonbra, Moketa eta Antzekoen Fabrikatzaileen Elkarte Nazionala (UNIFAM) sortu zen bertan. Atzerriko merkatuaren agerpenak ondoren sektorea krisi sakon batean murgildu zuen, nahiz eta zenbait enpresak espezializatuz eta esportatuz bizirik iraun duten.
Jarduera
Crevillenteko Mairu eta Kristauen jaiak urtero ospatzen dira Alacanteko herri honetan, Asisko San Frantziskoren omenez, herriaren zaindaria, urriko lehen asteburuaren inguruan, desfileekin, antzezpen historikoekin, ekitaldi erlijiosoekin, musikarekin eta danbateriarekin. Egungo egituran, 1965ean hasitakoan, hamabi konparsak parte hartzen dute, sei kristau eta sei mairu, 2005ean Turismo Interes Nazionaleko izendatuak eta 2017an Nazioartekoak. Bere ezaugarri nagusiena Enbaxadak dira, Jakue I.a Aragoikoaren kronikan jasotako, Crevillenten XIII. mendean gertatutako gertaeren antzezpen teatralak, alde baten konkista militarrarekin ez baizik musulmanen errege aurreko errenditzearekin amaitzen direnak; 2010ean Ondasun Ukiezin izendatu zituzten.
Jarduera
Crevillenteko Aste Santua, Hostoen Igandetik Piztueraren Igandera ospatzen dena, XVII. mendeko azken herenean du jatorria, garai hartan Aste Erdiko eta Ostiral Santuko prozesioak bakarrik egiten zirenean; uste da 1609 eta 1614 artean moriskoen espulsioaren ondoren kofradiak iristeak bultzatu zuela bere jaiotza. Arcosko dukeak Camposanto muinoa eman zuen Via Crucisrako, 1768koa, eta XIX. mendean gremioek pasoak gehitzen joan ziren, hala nola Samaritana, Zigortzea edo Garaipenaren Kristoa. Gerra Zibilak irudi horietako asko suntsitu zituen, 1940tik aurrera berriekin ordezkatuak, askotan Mariano Benlliureren lana. 1992an Turismo Interes Nazionaleko Jaia eta 2011n Nazioartekoa izendatua, bere prozesioak Alacanteko nabarmenenen artean daude.
Monumentua
Belengo Andre Mariaren parrokia eliza, Orihuela-Alacanteko elizbarrutiko handiena, 1772an hasi zen eraikitzen Miguel Francia arkitektoaren zuzendaritzapean, eta ez zen bedeinkatu 1828ko ekainaren 29ra arte. Gurutze latindarreko oinplanoa du, gurutzaduraren teila okreko kupula batez errematatua; fatxadan nabarmentzen dira, ezkerrean, oinplano karratuko kanpandorrea, erdian erdi-punturako hiru arkuz osatutako aterpe estalgabea, eta, eskuinean, kupula txikiago bat, hori ere teila okrekoa, alboko kapera baten gainean. Barrualdean Mariano Benlliureren eskultura-lanak biltzen ditu.
Monumentua
Crevillenteko ermita, antzinako kokaleku islamiar baten gainean eraikia, tradizioaren arabera Arcosko dukesak, Crevillenteko jaunaren emazteak, eraikitzeko agindu zuena, 1672 edo 1673 inguruan. San Kaietano mendi-parkean altxatzen da, berari izena ematen diona. 2009an zaharberritu eta berrinauguratu zuten, eta parkearen eta bere elementu historikoen zaharberritze integrala proiektuan dago.
Monumentua
Crevillenteko errota historiko zaharra, El Baix Vinalopó eskualdeko industria-ondarearen lekuko.
Natura
Rambla del Castellar Crevillenteko arteria urbanizaturik nagusia da, udalerriaren trazadura barnean integratutako ibilgu naturala. 37 metroko altuerako obelisko urdin batek gidatzen du, eta haren oinarrian Aste Santuko, Mairu eta Kristauen, Crevillenteko musika-tradizioaren eta udalerriaren beraren armarriak agertzen dira, herriaren nortasun-ezaugarriak laburbiltzen dituzten sinboloak.
Bitxikeria
Mariano Benlliureren eskultura-multzoa, Crevillenteko Nuestra Señora de Belén elizan gordetzen dena, Espainiako Aste Santuko eskultura-multzo onenetako bat.
Jarduera
Crevillenteko (Alacant) jaiak San Cayetanoren omenez, izen bereko ermitaren inguruan ospatzen direnak, San Cayetano mendiko parkean kokatua. Tradizioaren arabera, ermita 1672an edo 1673an eraikiarazi zuen Arcosko dukesak, Crevillenteko jaunaren emazteak, eta bere izena ematen die bai parkeari bai han ospatzen diren jaiei.
Monumentua
Crevillenteko gune historikoa, jatorri morisko duten kale estuekin, Belengo Ama Birjina elizaren inguruan. Alde zaharrak, Morería auzo izenez ezagutzen denak, izaera islamiar nabarmena kontserbatzen du Peine edo San Francisco bezalako kaleetan, jatorri musulmandun trazadura mantentzen dutenak. Inguruari izena ematen dion Belengo Ama Birjina eliza XVIII. mendean eraiki zen eta 1829an inauguratu zen. Multzoak hiri-guneak izandako trantsizioa islatzen du, iragan moriskotik ondorengo birpopulazio kristaura arte.
Jarduera
Crevillenteko jai tradizionalak, San Antonio Abaden omenez, animalien bedeinkapenarekin.
Mugarri historikoa
1244ko konkista kristauaren ondoren, Crevillentek gobernu musulman propioa gorde zuen seinorio basailu gisa, penintsulako hego-ekialdean salbuespenezko kasua. Autonomia hori 1318ra arte mantendu zen, lekua Valentziako Erresumaren administraziora pasatu zenean.
Mugarri historikoa
Crevillent ia erabat moriskoa zen herria zen 1609ko kanporatzea dekretatu zenean. Auzotarrak, 1.800 biztanle ingurukoak, herenera murriztuta geratu ziren, eta ondorengo birpopulatzeak Valentziako iparraldeko kolonoekin gaur egungo hizkuntza finkatu zuen.
Mugarri historikoa
Jaume Alfonso Juan, Crevillenten 1783an jaioa, bidelapurretatik frantsesen aurkako gerrillara pasatu zen eta gero partidara itzuli zen. Urte batzuk geroago harrapatuta, 1824an exekutatu zuten eta hego-ekialdeko erromantzeroan finkatuta geratu zen.
Gastronomia
Ore fineko opilak, egur-labean egosiak eta barazkiz, tomatez, piperrez edo hegaluzez estaliak. Hotz jaten dira, zatitan ebakita, eta herriak udaberrian ospatzen dituen erromeriak eta landa-bazkariak laguntzen dituzte.
Gastronomia
Ogia ebakia, txingarretan xigortua eta oliba-olioz bustia, boteko sardinekin, baba samurrekin eta tipularekin jaten dena. Crevillenteko Pazkoako derrigorrezko bazkaria da, familiak landara ateratzen direnean ogia eta olioa jada prestatuta.