Bidaia-koadernoa · 5 leku

Zer ikusi eta zer egin Tosesn

Zer ikusi eta zer egin Tosesn (Ripollès, Girona): 5 leku, monumentuak, natura, jarduerak eta bitxikeriak, argazkiarekin eta Google Maps-eko kokapenarekin.

1 Herriak · 3 Monumentuak · 1 Mugarri historikoak

Leku bakoitza Tosesko erdigunetik zein distantziara dagoen

Tosestik gertu dauden herriak

Zer ikusi: Castellar de n'Hug 4,1 km · 6 leku
Zer ikusi: Planoles 7,2 km · 2 leku
Zer ikusi: la Pobla de Lillet 9,3 km · 6 leku
Zer ikusi: Gombrèn 10 km · 8 leku
Zer ikusi: Campelles 11 km · 2 leku
Zer ikusi: Queralbs 12 km · 8 leku
Zer ikusi: Ribes de Freser 13 km · 6 leku
Zer ikusi: Bagà 15 km · 8 leku

Espainia › Katalunia › Girona › Ripollès › Toses

Zer ikusi eta zer egin Tosesn

Toses
Herria
Toses (katalanez ofizialki Toses, Tosas gisa ere aipatua) Ripollèseko mendi garaiko udalerria da, Gironako probintzian, Rigard ibaiaren haranaren iturburuan kokatua, izen bereko mendatearen ondoan, zeinak 1800 metrotan Ripollès eta Cerdanya lotzen dituen. Hiriburuaz gain, Dòrria, Fornells de la Muntanya eta Nevà auzoak biltzen ditu. Bere udalerria, Pirinioetako gailur nagusiaren eta Moixeró Montgronyrekin lotzen duten mendikateen artean, 2547 metrora iristen da Puig de Dòrrian; herria 1444 metrotan altxatzen da. 198 biztanle ditu (INE 2025) eta erromanikoaren aurreko garaiko eliza bat gordetzen du.
Toses gaztelua
Monumentua
Tosesko gaztelua Castellassos izeneko muinoan altxatzen da, Tosesko (Ripollès, Girona) hiri-guneraren gainean, 1.529 metroko altitudean, Tosesko mendatearen tontorrean. Gaur egun ia hondarrik ez da geratzen: 8 x 20 metroko igoera eliptiko txiki bat, iparraldetik 2 metro zabal eta 20 luze zen lubeta baten trazadurak inguratua. Gazteluari buruzko lehen berri dokumentala 1284koa da, Jaime II Mallorcakoak Blanca d'Urtx eta bere semeari feudo gisa eman zionekoa; geroago Mataplana familiara igaro zen, eta XVI. mendean Pinós eta Mataplanako baroniak Alba dukeekin bat egin zuen. Bien cultural de interés nacional (BCIN 1689-MH; Kataluniako ondare kulturalaren babes-maila gorena) gisa sailkatuta dago.
Sant Cristòfol de Toses
Monumentua
Sant Cristòfol de Toses herriaz kanpo dagoen eliza erromanikoa da, harana osoa menderatzen duten terrazen multzo baten gainean. Nabe bakarreko oinplanoa du, absis erdizirkularra eta gurutze latindarraren forma ematen dioten bi kapera, kanoi-ganga zorrotzarekin estalia; eskuineko kapera bi solairuko kanpandorre baten azpian dago. Lekua 839. urtean dokumentatzen da Zerdaniako konderriaren zati gisa, eta lehen berri fidagarriak 1035ekoak dira; elementu arkitektonikoak XI. mende ingurukoak dira eta absisa XII. mende ingurukoa. Jatorrizko horma-margolanak, absisaren eta baldakinoaren beste zenbait piezarekin batera, Kataluniako Arte Nazionalaren Museora eraman ziren 1952an; duela gutxi zenbait zati aurkitu eta zaharberritu dira, eta in situ kontserbatzen dira.
Dòrria
Monumentua
Dòrria Ripollèseko Toses udalerriko herrigune bat da, 1.550 metroko altueran, Puigcerdàrako errepidearen gainean, Gorrablanca mendilerroaren hego-isurialdean, Rigart haranaren gainean kokatua; Kataluniako herririk garaienetako bat da eta gaur egun bizirik dagoen garaiena. Duaria izenez dokumentatua 839. urtean eta Doriga izenez 903an, jatorriz ibero-euskalduna izan liteke Joan Coromines-en arabera, nahiz eta beste egile batzuek euskarazko iturria hitzarekin lotzen duten, tokiko ur ugaritasunagatik. Antzinako abeltzaintza-gunea izan zen, oso despopulatua eta azken urteotan bigarren egoitzen eraikuntzarekin biziberritua, Sant Víctor parrokia elizaren inguruan antolatua; eliza hori 903an sagaratu zuen Nantigís Urgelleko gotzainak, eta XVII eta XVIII. mendeetan asko aldatu zen, 1997tik 1999ra egindako zaharberritze batean aurkitutako pintura erromanikoak gordetzen dituena. Multzoa Bien Cultural de Interés Nacional izendatua dago (Kataluniako ondare-babes maila gorena).
Pirinioetako trenbidea Toseseko mendatetik
Mugarri historikoa
Ripolletik Puigcerdàrako lineak, mendatea gainditzen duten tunel helikoidalekin, 1929an inauguratutako nazioarteko trenbide-lotura osatu zuen; sare espainiarreko lehen bide elektrifikatua izan zen.