Herria
O Saviñao Lugoko udalerri bat da, 3.800 biztanle inguru dituena, Escairón herrian hiriburua, Miño ibaira begira Ribeira Sacraren erdi-erdian, zeinaren erribera mailakatuetan mahastia lantzen baita Ribeira Sacra jatorri-izendapenaren babesean, Belesar urtegiko urak baliatuz. Bere izena Sabinianum latinetik dator, Sabinus izenetik eratorria, eta 1985etik bakarrik erabiltzen da ofizialki O artikulu galiziarrarekin. Giza okupazioaren lehen arrastoak Abuímeko mámoari eta kultura kaztroaren hondar ugariei dagozkie, zeinen biztanleak lemavo tribukoak baitziren, egungo Sarria eta Taboadako seurritarren auzokideak. Udalerriak gaur egun erromaniko-arte bi bitxi gordetzen ditu, Santo Estevo de Ribas de Miño eta San Paio de Diomondi, hogeita zazpi gaztelu katalogatuez gain.
Monumentua
1200. urte inguruan altxatutako tenplu erromanikoa da, Mateo maisuaren tailerrekin lotua, Santo Estevo de Ribas de Miño parrokian, O Saviñao udalerrian. Fatxada lau metroko diametroko errosetoi batek menderatzen du, galiziar landa-erromanikoko handienetako eta finenetako bat. 1931n Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatu zuten. Elizaren ondoan Casa da Abadía altxatzen da, harrizko harresi batek inguratua, erdizirkuluko arku bat duen atarigunetik sartzen dena, planta angeluzuzenekoa eta kanpoaldeko kapera txiki batekin.
Monumentua
San Paio de Diomondi eliza XII. mendeko erdialdeko tenplu erromanikoa da, Miño ibaira jaisten den malda gainean, Diomondi parrokian (O Saviñao); udalerriko bigarren Erdi Aroko tenplu handia da, Santo Estevo de Ribas de Miñorekin batera, eta Ribeira Sacrako erromanikoaren ibilbideko nahitaezko geldialdietako bat. X. mendean sortutako monasterio benediktar bati zegokion, eta horretatik eliza bakarrik gordetzen da, 1170 inguruan eraikia eta Paio de Albeosi eskainia. Ate nagusia, kanpandorre baten azpian, kapitel landuak dituzten zutabeekin markatuta dago, Sagitario zeinua, hegaztiak eta buru gizatiarreko animaliak irudikatzen dituztenak, otso-buru itxurako mentsulen gainean. Ondoko gotzain-jauregiarekin batera, Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatu zuten 1931n.
Monumentua
XII. eta XIII. mendeen artean eraikia aurreko beneditar monasterio baten gainean, 1170. urtera bidaltzen duen inskripzio batekin; gangan XV. mendeko horma-pinturak kontserbatzen ditu, Salbatzailearen irudiarekin eta Ama Birjina Haurrarekin.
Natura
Fióngo parrokian kokatutako bi balkoi Miñok Chantadaren parean marrazten duen meandro itxira begira daude, erdian monte do Navalloko penintsula basotsua utziz, terrazetako mahastiz inguratua.
Natura
Abuímeko trikuharria lautada batean dago, Escairóndik lau kilometrora, Saviñao parrokian, Abuímeko mámoa-zelaia izenekoak inguratua, hilobi megalitiko multzo bat, hainbat tumulu gordetzen dituena. K.a. 3000 urte ingurukoa da, eta sei ortostato granitikoz osatutako ganbera funerario zabal bat gordetzen du, nahiz eta itxi zuen estalki-lauza galdu duen.
Jarduera
Nosa Señora das Doresen jaiak, abuztuko lehen astean, Escairónen astoen lasterketa batekin ixten dira, eta haren ondoren concelloko parrokien arteko soka-tira bat dator.
Monumentua
XVII. mendeko dorretxe jauntxo bat da, Miño arroilara begira, Arxeriz lekuan, O Saviñao udalerrian, udalerriko sei pazoetako bat, Vilelos, das Cortes, Lamaquebrada, Casadonas eta Mosiñosekin batera; inguruan Burdin Aroko castro bat dago, gaur egun indagazio arkeologikoak dituena. Xosé Soto de Fión Fundazioarena da, 1996tik museo etnografiko gisa egokitu zuena: bere gelek lareira duen sukalde tradizional bat biltzen dute, 2013ko indusketan aurkitutako kultura castrexako piezak, Ribeira Sacrako Miño eta Sil ibaien lurraldearen eskala-maketa bat, eta mahastizaintzari eta ibai-nabigazioari eskainitako guneak, Miñoren bokaleko hamaika ontzi tradizionalekin. Multzoak iturria, urmaela, kapera, hórreoa eta usategia ere kontserbatzen ditu.
Monumentua
XIII. mendeko dorre gotortua Rebordaos parrokian, Miño ertzera emandako hogeita bederatzi parrokiako concello batean kontserbatzen den arkitektura militarreko elementu bakarra.
Natura
Concelloari izena ematen dion ibilgua, mugartearen barnealdea Sardiñeira, Pez, Barrantes eta Porriño ibaiekin batera zeharkatu ondoren Miñon isurtzen dena, bere parrokien populatzea artikulatuz.
Bitxikeria
Erdi Aroko sarkofagoak aire zabalean kontserbatuak Louredon eta San Sadurniño de Piñeirón, Miño ertzeko eliza zaharrak inguratzen zituzten parrokia-nekropolien hondarrak.
Jarduera
O Saviñaoko hiriburuan hileko 8an eta 19an ospatzen den merkatua, hilaren 26an Currelosko azokak osatua; biek galiziar landa-eremuko azoka-egutegi finkoari eusten diote.
Mugarri historikoa
Santo Estevo eta San Vitoiroko komunitate monastikoak Miño ibaiaren erriberan ezarri ziren garai sueboan eta bisigodoan, V. eta VIII. mendeen artean, Ribeira Sacrari forma emango zion loraldi benedektarra baino askoz lehenago.
Gastronomia
Ribeira Sacra deituraren azpieskualdeetako bat, O Saviñaoko magaletan hedatua Miñoko arroilaren gainean; mencíaz gain, godello eta albariño zuriak lantzen dira hemen bankaletako mahastian.