Herria
Sada A Coruña probintziako itsas herria da, Betanzosko rian, Rías Altas eta area metropolitar korunatarraren barruan, 17.000 biztanle inguru dituena. Bere ekonomia arrantzan eta turismoan oinarritzen da, urte osoan zehar Arnela, Cirro eta San Pedro bezalako hondartzetan belaontziz ibiltzea, urpekaritza eta arrantza egitea ahalbidetzen duen klima atlantiko batek faboratua. Bere armarriak antzinako portua gogorarazten du, feniziarrek eta erromatarrek ezagutua, eta Fontán eta Corbeiroa gazteluak, XVIII. mendean altxatuak arrantza- eta gatzontzi-industriak babesteko. Udalerria zortzi parrokiatan antolatzen da, horien artean Meirás, non izen bereko pazoa altxatzen den. Halaber La Terraza kontserbatzen du, zur eta beirazko pabiloi modernista, A Coruñatik 1922an lekualdatua, eta arrantza- eta kirol-portu bat du.
Monumentua
Meirásko pazoa, las Torres de Meirás ere deitua, estilo erromantikoko etxe handia da, 1900 inguruan, XIX. mendearen amaieran, aurreko eraikin baten hondakinen gainean altxatua, Independentzia Gerran frantsesek erreak; Emilia Pardo Bazán idazleak, Pardo Bazánen kondesak, eraikiarazi zuen, eta bertan idatzi zuen bere obraren zati handi bat. Tamaina desberdineko hiru dorre almenatuz osatua dago, granitozko harlanduzko gorputz batek lotuak; handienean, idazleak Torre da Quimera deitzen zionean, zegoen bere liburutegia, eta kaperan, beste leku batetik ekarritako portada erromaniko batekin, ezkondu zen Pardo Bazán 1868ko uztailaren 10ean. 2008an Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatua, Franco familiak udako egoitza gisa erabili zuen 1938tik eta 2020ko epai batek Estatuari itzuli zion.
Monumentua
A Terraza zur, burdina forjatu eta beirazko pabiloi modernista da, 1912an hasia Antonio de Mesa arkitektoaren proiektuaren arabera eta La Coruñako Méndez Núñez lorategietan altxatua, El Relleno eremuan, portuko kiosko zaharren ordez; 1922ko uztailaren 1ean zabaldu zen jendaurrean. Itsasoz zatika eramana bere oraingo kokalekura, Sadako itsas pasealekura, 1920 inguruan, biltegi gisa pentsatutako erdi-sotoaren gainean instalatu zen, eta horri atzeko gorputz bat gehitu zitzaion sukalde eta zerbitzuekin. Estilo floralekoa, apaingarri organikoz betea, 1975ean Monumentu izendatzeko lehen saiakerak ez zuen aurrera egin errestaurazioaren kostuagatik; 2018ko espediente berri batek Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendapena ekarri zuen 2020an.
Monumentua
XVII. mendeko parrokia-eliza Sadako arrantzale-gunean, concelloko zaharrena Osedo, Mosteirón, Soñeiro, Veigue eta Santo André de Carnoedoko XIX. mendeko tenpluen aurrean.
Monumentua
Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Masidek, Samoedoko Castroan (Osedo, Sada), modulu hexagonalez osatutako eraikin bat hartzen du, modulu zentral baten inguruan antolatua, Cerámicas do Castroren antzinako instalazioen barruan. 1970ean sortu zen, Luís Seoanek eta Isaac Díaz Pardok 1963an sortutako Laboratorio de Formasen babespean, sortzaile beren dohaintzetatik abiatuta, artista galiziar berritzaileen obra berreskuratzeko helburuarekin. Bere lehen bi solairuetan XX. mendearen lehen erdiko arte galiziarraren bilduma onena biltzen du, Carlos Maside berak eginikoak Castelao, Maruja Mallo, Francisco Asorey, Laxeiro edo Luís Seoaneren artean, besteak beste, azken solairua marrazki umoretsuari eskainia dagoen bitartean. 1985etik Museo Galego de Arte Contemporánea izena du.
Mugarri historikoa
Sadako alkate errepublikanoa kolpe militarraren ondoren exekutatu zuten, langile- eta errepublika-tradizio sendoko concello batean, 1868an jada korporazio demokratiko bat eratu zuena.
Gastronomia
Fontángo ibarreko azek errefrau propioa dute: as verzas de Fontán cóllense por san Sebaschán, urtarrilaren 20an; portuko arrantzale-sukaldaritza laguntzen duen caldo galegoaren oinarria dira.