Herria
Rafelbunyol Valentziako probintziako L'Horta Nord eskualdeko udalerri bat da, Valentziako area metropolitarreko lehen koroaren parte dena eta gaur egun 10.000 biztanle inguru batzen dituena; bere mugarteak Els Forriols biztanle-entitatea ere hartzen du. Bere izena arabierazko rahal hitzetik dator, «baserria» edo «etxea», bigarren elementuaren jatorria zalantzazkoa delarik. Mugarteak Brontze Aroko aztarnak kontserbatzen ditu, K.a. 1800 aldera datatuak Els Germanells lekuan, eta erromatar bila baten hondarrak. Bere eliza, 1289ko jatorri erdiaroko eta 1750ean berreraikia, gurutze latindarreko plano bat du eta zeramika urdin valentziarrez apaindutako kupula oktogonal bat. San Antonio Abat jaiak, sutan eta animalien bedeinkapenarekin, herriko egutegiko nagusienak dira.
Jarduera
Rafelbunyoleko jaiek, San Antonio Abad ohoratzeko, sutzarrak, su artifizialak eta animalien bedeinkapena biltzen dituzte, jatorri ertaroko izen bereko elizaren inguruan, 1750ean berreraikia.
Monumentua
Rafelbunyoleko San Antonio Abad parrokia-elizak 1289ko eskritura batean du jatorria, zeinen bidez alkeriako jaunak eliza eta aldare bat eraikitzeko agindu baitzuen San Antonio Abad-en omenez. 1491n Inozentzio VII.a aita santuak parrokia independente bihurtu zuen. Jatorrizko eliza 1750era arte mantendu zen, egungo tenpluaren lehen harria jarri zenean; kanpandorrea, aldiz, ia berrogeita hamar urte lehenago eraiki zen eta elizatik independentea da. Gerra Zibilean ekonomato gisa erabili zuten eta barrualdea ia erabat suntsituta geratu zen, aldare nagusiaren hondoko horma izan ezik. Eraikinak, balentziar barroko estilokoak, gurutze latindar formako nabe zentrala du, alboko kaperak eta kupula oktogonal batek markatutako gurutzadura bat, goitik barrualdea argiztatzen duena.
Monumentua
XVII. mendeko etxea Rafelbunyolen, udalerriko eraikin historikoetako bat. Mende hartako erdialdean eraiki zuten, Pedro Jaime Gil Dolz y Benavent kalonje magistralaren enkarguz, Valentziako Unibertsitateko dekanoa, tokian prokuradore jarduten zuena. Fatxada asimetrikoko eraikin barroko bat da, sarrerako ateen gainean kokatutako balkoi batekin eta beheko solairuan bi sarrerarekin. Bere neurriengatik nabarmentzen da, 22 metro baino gehiagoko fatxada-luzerarekin eta hiru mailatan banatutako 11,50 metro inguruko altuerarekin.
Monumentua
Rafelbunyoleko Nekazal Sindikatuaren eraikina, L'Horta Norden, 1916an Juan Bautista Fenollosa Alcayna apaizak sortutako erakundeari dagokio, sindikatu katolikoen ereduari jarraituz; sindikatu horiek nagusien eta nekazarien arteko bitartekari izan nahi zuten, Elizaren babespean. Egoitza 1929ko irailean inauguratu zen, jai nagusiekin bat eginez, historizismo eklektikoaren estetikarekin: frontoi eskailaratua, Religión-Patria-Agricultura leloa duen frisoa eta motibo noucentista batzuk, hala nola urrezko artilea, limoiak eta laranjak, oparotasun nekazariaren adierazgarri. 1980an José Sancho arkitektoak lanak hasi zituen Casa de la Cultura bihurtzeko, eta Remigio Oltraren 2000ko berrikuntza batek barrualdea berritu zuen jatorrizko fatxada mantenduz.
Natura
Els Germanells aztarnategia, Rafelbunyolen, brontze aroko kultura valentziarrari dagokio, K.a. 1800 inguruko kronologiarekin. 43 metroko luzera eta 18 metroko zabalera dituzten bi mendixka hartzen ditu, herritik 4 kilometro ingurura, kokapen estrategikoan, lurraldearen gaineko ikusmen-eremu zabalarekin. 1953an aurkitua, igitai-hortzak, harri beltzezko diskozko ale milaka, zeramika, bi labana, aizkora lau bat, lau gezi-punta, sekzio-punteroi karratu bat, brotxa bat eta hezurrezko punteroiak eman ditu; zati bat MUPREVAn, Valentziako Prehistoria Museoan, gordetzen da. Ondoan, Blanc de Columbron, erromatar landetxe bat dokumentatu zen, dolia zatiekin eta Sagunto harrizko kapitel landu batekin, gaur egun kokapena ezezaguna.
Jarduera
Rafelbunyolgo jaiak San Antonio Abad-en omenez, urtarrilaren 17ari hurbilen dagoen asteburuan ospatzen direnak. Egitarauak sua pizteko prestaketa (plantà), erre edo cremà herri-parte-hartzearekin, tradiziozko suziri-jaurtiketa (coetà) eta herritarrentzako herri-afaria ditu. Hurrengo egunean animalien bedeinkapena egiten da, San Antonio Abad abereen patroi babesle gisa ohoratzen duen nekazal tradizio batean.