Herria
Hoyo de Manzanares Madrilgo Erkidegoaren ipar-mendebaldeko udalerri bat da, izen bereko mendilerroaren hego-hegalean, Guadarramaren hego-isurialdeko mendi-uharterik garrantzitsuenetako bat, honetatik hamar kilometro ingurura. 9.300 biztanle inguru ditu, 1.001 metroko garaieran, eta bost nukleotan banatzen da, horien artean herri historikoa eta La Berzosa Bizileku Hiria. Bere udal-mugarte osoa Manzanares Arro Garaiko Parke Erregionalaren barruan dago, 1993an Biosferaren Erreserba izendatua. Granitozko arkitektura, La Cabilda nekropoli bisigodoa eta Caldereta jaia gordetzen ditu; bere erdi aroko berpopulazioa, 1247 inguruan, Segoviako artzainen ardura izan zen.
Jarduera
Eskualdeko Interes Turistikoko Jai izendatua, irailaren hasieran herritarrak biltzen ditu zezen lidiatuaren haragia egosten den pertzen inguruan; gisatua gero plaza Nagusian banatzen da zaindari-jaietan.
Natura
Hoyoko mendilerroaren oinetan dagoen goi-erdi aroko herrixka, hogeita bat eraikin eta granitoan landutako hilobi inguru dituena, VII. mendekoak. Bere nekropolia 1999an agertu zen hilerria zabaltzean, eta 2014tik boluntarioekin induskatzen da kanpaina bakoitzean. Aztarnategiak babestutako natura-eremuaren izena hartzen du, hirigunetik ehunka metrora dagoena, eta Antzinarotik, VII. mendean, Erdi Arorarte, XIII. mendean, okupazio-elementuak aurkezten ditu. Aurkikuntzen artean hogeita hiru eraikin, errota-harri bat, burdinazko lingote bat, hainbat ardazkin, granitozko harri batean landutako bi hilobi, zeramika, zilar eta kobre aleaziozko belarritako bat, latinezko inskripzio bat duen eraztun-harri bat eta pisu-neurri bat aipa daitezke.
Natura
1.403 metrorekin Hoyo de Manzanaresko udalerriko kotarik altuena eta bere mendilerroko gailur nagusia da, Guadarramako gandorretik askatutako mendigune granitikoa, hartatik Manina errekaren haranak bereizia.
Monumentua
Granitozko eta nabe bakarreko tenplua, XV. mendean hasia eta XVII.ean errematatua, plaza Nagusiaren eta Elizaren plazaren artean. Haren jatorrizko portikoa 1983tik 1986rako obretan ordezkatu zen eta gaur egun eraikinak Las Cigüeñas udal antzokia hartzen du.
Natura
Guadarramako gailurrerditik bereizitako mol granitikoa da, berrokal eta harri-multzoz beteta, La Pedrizako labirintoa eskala txikiagoan errepikatzen dutenak; bere maldetan plaka eta arrakalen eskalada-eskola txiki bat ireki zen. Geologikoki Guadarrama mendilerrokoa da, eta hamar kilometro inguruko lur laua bereizten du hartatik; izena Hoyo de Manzanaresetik hartzen du, bere hego-maldan kokatutako udalerritik. Cuenca Alta del Manzanares eskualde-parkearen parte da, 1993ko otsailaren 15ean biosfera-erreserba izendatua, La Pedriza eta Santillana urtegia ere hartzen dituena. Bere gailurrik altuena El Estepar da, 1.402 metrokoa, eta mendilerroa urrunetik ikusten da, batez ere hego-isurialdean, Madrilerantz begira dagoenean.
Bitxikeria
Udal hilerriak elkarren ondoko hiru esparru biltzen ditu: kristaua, hebrear bat eta errepresio frankistaren biktimei zuzendutakoa, Madrilgo mendilerroko hilerrietan ohikoa ez den elkarbizitza.
Natura
Erdi Aro goiztiarreko herrixka, 2014az geroztik Hoyo de Manzanaresko mendilerroaren oinean induskatua, gutxienez hogeita bi eraikuntzarekin, nekropoli batekin eta etxeko eta ekoizpeneko espazioekin; kanpainek VI. eta IX. mendeen artean aktibo kokatzen dute.
Mugarri historikoa
Infantadoko VII. dukeak 1630ean sinatu zuen hirurogei bizilagun eskaseko leku bati hiribildu titulua ematea. Galapagarrekiko mugaketa hurrengo uztailaren 11n itxi zen eta dukearen etxearekiko hiru mendeko basailutzari amaiera eman zion.
Mugarri historikoa
Hainbat finkaren desjabetzeak bi mila hektarea baino gehiagoko tiro- eta maniobra-eremua osatu zuen, eta horrek herriaren ekonomia aldatu zuen. Armadako Ingeniarien Akademia 1986an lekualdatu zen behin betiko udalerrira.
Gastronomia
Toro de lidia (borroka-zezenaren) caldereta Madrilgo Erkidegoaren iparraldeko gisatu tipikoa da, herri desberdinetako jai nagusietan kontsumitzen dena, nahiz eta Guadalajara edo Extremadurara ere zabaldu den. Hoyo de Manzanaresen jaio zen 1787an, herriaren sorrera-urtean, “Filigranas” edo “El Calderetero” ezizeneko toreatzaileari egotzia, XVIII. mendean ospetsua bera lidiatzen zituen zezenak sukaldatzeagatik. Toro de lidia bereko haragi mehearekin —tradizionalki buztana, oso gelatinatsua— eta patatekin egiten da, tipula, azenario, piper, ardo zuri eta tomate frijituarekin gisatuta, baratxuria, olioa eta, batzuetan, konjak-txorro batekin; irailaren hasierako jai nagusietan plazan ogitartekotan banatzen da. Tradizioa 2011n fiesta de interés turístico regional (eskualdeko turismo-intereseko aitorpena) izendatu zuten.