Herria
Cornudella de Montsant Priorateko herri bat da, Tarragonan, Montsant mendikatearen eta Prades mendien oinean, izen bereko herriaz gain Albarca eta Ciurana herriguneak ere biltzen dituena, azken hau bere izena daraman gaztelu ondoan harkaitzean iltzatutako herria. 999 biztanlerekin, ardoaren eta hurren ekoizpenetik eta turismotik bizi da; hurbileko Ciurana urtegia, hirurogei eta hirurogeita hamarreko hamarkadetan eraikia, herriari edateko ura hornitzen dio. 1190ean jada Cornutella izenez aipatua, Prades konderriari zegokion eta tropa frantsesek arpilatu zuten 1650ean eta 1812an; bere sometenak parte hartu zuen 1811ko Teixeta lepoko guduan. XIX. mendeak oparotasun ekonomikoko garaia ekarri zuen, filoxera izurriteak eten zuena.
Monumentua
Siurana gazteluak izen bereko herria koroatzen du, Cornudella de Montsant udalerrian (Priorat), 737 metroko garaieran, harkaitz kalkarrezko labar baten gainean kokatua, Pradesko mendien mutur-muturrean eta Siurana ibaiaren ondoan; Kataluniako azken gotorleku musulmana izan zen, 1153an konkistatua. Udalerriak Santa Maria de Siurana eliza erromanikoa ere hartzen du. Lekuko populazioaren jatorria historiaurreko garaietara doa: 1909an suharrizko harri leundu ugari aurkitu ziren bertan, Vilaseca aurrehistorialariaren arabera, lamina-tailer bati dagozkionak: ebaketa triangeluar edo poligonaleko orri luze eta estuak.
Monumentua
Cornudella de Montsanteko eliza.
Monumentua
Siurana Cornudella de Montsant udalerriko herria da (Priorat), 737 metroko garaieran labar baten gainean kokatua, 33 biztanle besterik ez dituena. Kataluniako azken gotorleku musulmana izan zen, izen bereko taifaren hiriburua, eta bere gazteluak kristau konkistaraino eutsi zion, 1153-1154 inguruan, Bertran de Castellet buru zela; geroago Erdi Aroko aristokraziaren kartzela gisa erabili zen. Santa Maria eliza gordetzen du, XII-XIII. mendeetako eraikin erromaniko nabarmena, nabe bakarrekoa gangazko kanoi zorrotzarekin. Multzoa multzo historiko izendatuta dago, kultur intereseko ondasun gisa, 1961etik, eta bere mendiak gaur egun eskaladarako topagune nazional eta nazioarteko bat dira.
Monumentua
Cornudella de Montsanteko Celler Cooperatiu delakoa, herriaren sarreran dagoen upategi modernista, Cèsar Martinell i Brunet arkitektoak eraiki zuen 1919 eta 1922 artean, Cornudellako Nekazal Sindikatuaren eskariz. Eraikinak, planta angeluzuzenekoa sotoarekin eta altuera desberdineko gorputz batzuekin, lurraren hondo bat aprobetxatu zuen lurpeko biltegiak azalean kokatzeko, adreiluzko arku parabolikoz eta gangaka katalanez estalita; barnean 11.000 hektolitro edukierako kuba handiak ditu. Fatxada nagusia, harri ikusizkoa, hiru mailatan antolatuta dago: erdi-puntuko sarrera-atea duen oinarria, leiho hirustatu handi bat duen gorputz iztukatu bat eta eraikinaren goiko errematea.
Natura
Montsant mendilerroa arroka-labar ikusgarrizko multzo bat da Priorat eskualdean (Tarragona), gailurrik altuena Roca Corbatera dela, 1.162,8 metrorekin. Batez ere konglomeratuz osatua, gailur nagusian labarrak eratzen dituztenak, 135 km² inguru hartzen ditu Kataluniako Kostaldeaz Aurreko Mendikatearen barruan. Zati garrantzitsu bat Parke Natural da 2002tik. Karraskadiak eta artadiak, pinudiak eta erribera-landaredia gordetzen ditu, makalak, lizarrak eta sahatsak dituena, eta fauna hau babesten du: geneta, basakatua, putorioa eta hegazti harrapariak, hala nola belatz handia, arrano bonellitarra, arrano beltza eta hontz handia. Mendigunea DOQ Priorat izendapena iparraldetik mugatzen du.
Jarduera
Cornudella de Montsanteko Festa Major Siurana hartzen duen herrian ospatzen da, Kataluniako azken gotorleku andalusia, 1153an Ramón Berenguer IV.aren tropen aurrean amore emana.
Natura
Siurana ibaiak Priorat eskualdea zeharkatzen du 50 kilometro inguruko ibilbidean, Pradeseko mendien artean, non 715 metroko altitudean sortzen den la Febróko udal-mugartean, eta Ebron duen bokaleraino, Garcian, itsas mailatik 21 metrora. Cornudella de Montsanten zehar Siuranako urtegia elikatzen du, zeinen urak Riudecanyes errekara ere desbideratzen diren. Behera aldera, Venta del Pubilleko presaren ondoan, arroko erriberako baso onenetako bat kontserbatzen du. Ibaiak eskualdeko 38 udalerri inguru zeharkatzen ditu, tartean Falset, Gratallops eta Porrera, eta Montsant ibaia eta Cortiella ibaia bezalako adarrak jasotzen ditu.
Jarduera
Cornudella de Montsanteko Festa Major d'Hivern Siuranako gaztelua hartzen duen herrian ospatzen da, Kataluniako azken gotorleku musulmana, 1153an konkistatua.
Mugarri historikoa
Erreka gainean kokatutako gotorlekua Kataluniako azken andalusiar gotorlekua izan zen, Almira Almemoniz waliak gobernatua, eta jada inguratua Tarragona, Tortosa eta Lleidaren erorketaren eta Garriguesen konkistaren ondoren. Bere lurren okupazioa 1153an hasi zen: Cervera familiak Conca de Barberàtik Albarcaraino aurreratu ziren, Albert de Castellvellek Priorat inbaditu zuen Teixetako mendatetik eta Ramon de Ganagotek Alforjako mendatetik, Bertran de Castellet gazteluaren setioa zuzentzen zuen bitartean. Ez da ziurtasunez ezagutzen errendizioaren data zehatza, 1153ko apirila eta azaroa artean kokatua, edo, beste iturri batzuen arabera, 1154ko uztailean. Bere erorketarekin Pradeseko mendien konkista itxi zen eta eskualdearen birpoblaketa zabaldu zen, Erregina Mairuaren legenda bezalako kondairak sortarazi zituen gertaera.