Bidaia-koadernoa · 6 leku

Zer ikusi eta zer egin Aitonan

Zer ikusi eta zer egin Aitonan (Segrià, Lleida): 6 leku, monumentuak, natura, jarduerak eta bitxikeriak, argazkiarekin eta Google Maps-eko kokapenarekin.

1 Herriak · 2 Monumentuak · 1 Jarduerak · 1 Bitxikeriak · 1 Mugarri historikoak

Noiz joan: Aitonako jaien egutegia

Martxoa: la Floració jaia (martxoaren 1-22a)

Leku bakoitza Aitonako erdigunetik zein distantziara dagoen

Aitonatik gertu dauden herriak

Zer ikusi: Soses 5,1 km · 2 leku
Zer ikusi: Seròs 5,4 km · 5 leku
Zer ikusi: Torres de Segre 6,4 km · 2 leku
Zer ikusi: Massalcoreig 9,1 km · leku 1
Zer ikusi: Sarroca de Lleida 9,4 km · 2 leku
Zer ikusi: Alcarràs 9,4 km · 4 leku
Zer ikusi: Fraga 9,4 km · 20 leku
Zer ikusi: Torrente de Cinca 11 km · 7 leku

Espainia › Katalunia › Lleida › Segrià › Aitona

Zer ikusi eta zer egin Aitonan

Aitona
Herria
Aitona Segriàko herri bat da, Lleidan, 2.591 biztanlerekin, negu amaierako mertxikondoen loraldiagatik ospetsua. Herriaren jatorria eman zuen gaztelu sarrazenotik dator izena, 1120an aipatua eta 1145ean Ermengol VI.a Urgelgo kondeak konkistatua; Erdi Aro osoan bertako biztanleen gehiengoa musulmana izan zen, 1610eko kanporaketara arte indarrean egon zen zuzenbide-araubide propioarekin. 1233an jaurerria Montcada familiaren esku geratu zen, eta familia horrek 1581ean Aytonako markesado titulua lortu zuen. Gaur egun hondakin bihurtutako gazteluaren aztarnak herria menderatzen duen muinoan gelditzen dira; erdigunetik hurbil, Sant Joan de Carratalán santutegi erromanikoa altxatzen da, 1168tik dokumentatua, antzinako meskita baten gainean eraikia. Sant Antolí parrokia-eliza, fatxada barrokokoa, XVIII. mendekoa da.
Aitona gaztelua
Monumentua
Aitona udalerriari izena ematen dion gaztelu termenata, Segrian. Jatorri musulmanekoa, 1120an Lleidako ibn Hilal alkaideak Ramon Berenguer III.a kondeari eman zion, eta 1145 eta 1149 artean kristauek behin betiko konkistatu zuten. 1212an Montcada familiarengana pasatu zen, honek egoitza baronial gisa erabili zuena XVI. mendera arte, orduan Seròsko jauregira aldatu zenean; 1722an Medinaceliko dukeak baronia horren jaun bihurtu ziren. Estilo erromanikokoa, egitura lauki-formako bat gordetzen du, izkinetan dorre zirkularrekin, oso hondatua egon arren: XVIII. mendean zati handi batean desmuntatu zen eta bere harria Sant Antolí eliza eraikitzeko erabili zen.
Carratalà gaztelua
Monumentua
Carratalà gaztelu hondakinak muino luzatu baten gailurrean eta hegalean altxatzen dira, Aitona herritik kilometro batera, Segrian, eta interes nazionaleko ondasun kultural izendatuak daude (Kataluniako ondare-babes maila gorena). Jatorri islamikoko gotorleku bat izan zen (hisn bat), Aitonako gazteluaren garaikidea, honen ondoan garai bereko herrixka bat hedatzen zen. Ia 150 metro luze eta 15 baino zertxobait zabalagoko barrutitik, kareharrizko blokeekin eraikitako 2,5 metrora arteko altuerako harresi-zatiak eta horman itsatsitako planta angeluzuzeneko etxebizitza-hondakinak gordetzen dira. XI. eta XII. mendeetako lauza eta zeramika musulmandun hilobiak ere aurkitu dira. Carratalà toponimoak arabierazko qala hitzetik dator, populazio-gune bat elkartuta duen gotorleku mota bat adierazten duena.
la Floració jaia
Jarduera
Mertxikondoen, nektarinondoen eta aranondoen loraldiaren ikuskizuna neguaren amaieran, fruiturismo-ibilbideekin eta nekazaritzako elikagaien azokarekin.
Aitonako mertxika
Bitxikeria
Eskualdeko fruitu ikurra, Aitonako soro loratuen eta Segriàko fruta-ekonomiaren protagonista.
Aitonako markesadua
Mugarri historikoa
Aitonako baroi tituluak, jatorriz Pedro Katolikoak bere alaba ez-legitimoari, Konstantza Aragoikoa infanteari, eman ziona, ezkontzaren bidez Montcada familiara igaro zen, eta haien esku egon zen ia bost mendez. Karlos I.ak konderri mailara igo zuen 1523an, eta 1581ean titulua markesat mailara igo zen Francesc de Montcada i de Cardona, Printzerriko eta Valentziako leinutenentearen alde; 1670ean Karlos II.ak Espainiako handitasuna eman zion Miquel Francesc de Montcadari. Jaurerri-jurisdikzioa Aitonaz gain Seròsera, Vila-secara eta Algorfara hedatzen zen, eta bere titularrek erregeorde-kargu eta enbaxada hartu zituzten monarkia hispanikoan; 2018an, hamalaugarren markesaren ondorengotzarekin emakumezko lerroaren bidez, titulua Hohenlohe-Langenburgeko printze-etxe alemaniarrera igaro zen, Madrilen kokatua.