Herria
Cervera Segarrako hiriburua da eta bere barruti judizialaren burua, Lleidako probintzian, 9.440 biztanlerekin, bere unibertsitate neoklasiko zaharragatik eta harresiz inguratutako alde zaharragatik ezaguna. Bere ondareak Bien Cultural de Interés Nacional gisa katalogatutako hamaika ondasun biltzen ditu (Kataluniako ondare-babes maila gorena), tartean gaztelua eta Sant Pere el Gran eliza, biak XI. mendekoak, XVI. mendeko harresi-multzoa, XIV-XV. mendeetako Santa Maria parrokia eta bera unibertsitatea, XVIII. mendekoa. Bere izena, erromatar aurreko jatorrikoa, tradizionalki “orein-lekua” esamoldearekin lotu izan da, herriaren armarriak bi oreinekin jasotzen duena. Cervera Marc eta Álex Márquez motoziklismo-pilotuen eta Rosa Fabregat i Armengol idazlearen, katalanezko zientzia-fikzioaren aitzindariaren, jaiolekua da.
Monumentua
Cerverako Unibertsitatearen eraikina, angeluetan dorre prismatikoak dituen oinplano angeluzuzenekoa, 1718 eta 1740 artean altxatu zen hiriko antzinako judu-auzoaren ondoan, Felipe V.ak 1717an sortutako unibertsitatea hartzeko, Katalunian zeuden beste sei ixteko ondoren, Ondorengotza Gerran Cerverak izandako leialtasunaren sari gisa eta Bartzelonaren desafekzioaren zigor gisa. 1726ko estatutuek arautua, teologia, kanonak, humanitateak, medikuntza, filosofia eta zuzenbidea eman zituen 1842ra arte, unibertsitatea behin betiko Bartzelonara eraman zuten arte. Eraikina, estilo neoklasikokoa, bien cultural de interés nacional izendatua dago (Kataluniako ondare-babes maila gorena).
Monumentua
Eliza gotiko katalana da, XIV. eta XV. mendeen artean eraikia Cerverako erdigunean, Segarra eskualdean (Lleida), elementu erromaniko berrerabiliekin. Gurutzaduraren kaperak 1334rako amaituta zeuden, eta aldare nagusia 1358an sagaratu zuten; jatorrizko fatxada, 1821ean eraitsia, beste neogotiko batek ordeztu zuen. Hiru nabe ditu, alboko kaperak kontraforteen artean dituela, eta absis poligonala, zortzi kapera erradialeko girabidearekin. Dorre zortzikiak, leiho gotiko zabalekoak dituena, XV. mendearen erdialdean osatu zuten, eta sei kanpai ditu, zaharrena 1424koa. Hego-fatxadak XIII. mendeko portale erromaniko bat gordetzen du, San Martinen karitate-eszenarekin. Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatuta dago.
Monumentua
Sant Pere el Gros planta zirkularreko eliza erromanikoa da, Cerveratik kanpo, hego-mendebaldean, Salat erreka Ondara ibaiarekin bat egiten duen tokiko muino txiki batean; garai hartako eliza erromanikoen artean mendebaldeenekoa da. XI. mendekoa da, eta Cerverako antzinako multzo monastikoaren gaur egun kontserbatzen den hondar bakarra da; bere planta zentralizatuak, absis erdibiribilarekin, egile batzuk hilobi-izaera posible bat egoztera eraman ditu. Sarrera, erdi-puntuko arkuarekin, barnealdea zehazten duen ardatzetik desplazatuta dago; barnealdea errotonda eta absisa lotzen dituen trantsizio-zati batek osatzen du; barneko horma horma-zulo txikiez hustu zuten, eta estalkiak nabearen gainean kupula faltsu bat osatzen du. Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatutako monumentua da.
Monumentua
Cerverako auzune zaharra, 1991n multzo historiko gisa Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatua, Major kalearen inguruan artikulatzen da, Major plazatik Santa Maria antzinako portaleraino, eta Unibertsitate auzoraino, bere XVIII. mendeko eraikin ikusgarriak agintzen duela. Hiribildua gaztelu baten oinetan hazi zen, Montserè mendixkan altxatua eta 1026an jadanik dokumentatua; 1182an Alfontso I.ak bertako biztanleei kofradiak sortzeko eta kontsulak izendatzeko eskubidea eman zien, eta 1275ean Jaume I.ak hiribildu erregearen pribilegioa eman zion. Hiria benetako gotorleku bihurtu zuten harresiak, haien multzoa Bien de Interés Cultural izendatuta baitago, Pedro III.a Zeremoniatsuaren garaian altxatu ziren, XIV. mendearen erdialdean, Gaztelarekiko gerra mehatxuaren aurrean.
Monumentua
XVII. eta XVIII. mendeetako eraikin barrokoa da, Cerverako (Segarra) Plaza Nagusian nagusi dena, barroko katalanaren arkitektura zibilaren errealizaziorik originalenetako bat dela iritzita. Nahiz eta XIV. mendean jada paeria-eginkizuna zuen eraikin bat egon, egungoa Francesc Puigen zuzendaritzapean eraiki zuten 1679tik aurrera, 1688an amaitu zuten bere seme Francesc ere zuenaren laguntzarekin, eta 1786an handitu zuten Jaume Padróren diseinuaren arabera. Bere fatxada, portaleak eta leiho batek zentratutako gorputz simetriko gisa antolatua, ia aldatu gabe kontserbatu da. Eraikina 1985 eta 1990 artean zaharberritu zuten, Enric Solsona arkitektoaren zuzendaritzapean. Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatuta dago.
Monumentua
Castellnou d'Olugesko gaztelua Sió ibaiaren ezkerraldean altxatzen da, Cerverari erantsitako Castellnou herrixka itxia kokatzen den muinoaren gainean, Segarran. XI. mendetik dokumentatua, Berga konderriaren parte zenean, Àger eta Cabrerako bizkondeen eskuetatik pasatu zen, eta 1105ean Seu d'Urgelleko eta Solsonako kanonjeen artean banatu zuten. XII. eta XIII. mendeetan Cerverakoekin lotuta egon zen, eta XIII. mendearen amaieratik Olujakoekin, egungo izena eman ziotenak; 1358an 23 su zituen. Gerra zibil katalanean (1462-1472) Joan II.ak Rodrigo de Bobadilla kapitainari eman zion. Oso hondatuta, mendebaldeko eta iparraldeko horma-zati perimetralak, zortzi metroko dorre laukizuzena eta herrixka itxi zaharrera sartzeko atari adobelatua kontserbatzen ditu.
Monumentua
1078tik dokumentatutako gaztelua, XI. mendeko dorre angeluzuzena duena, XII-XIII. mendeetan dorre trapezoidal batekin handitua; defentsa-funtzioa galdu zuen XVII. mendean, baserri bihurtu zenean, eta 1990eko hamarkadatik aurrera zaharberritu zuten.
Monumentua
Cerverako etxe indartsu baten hondarrak dira, izen bereko Prenyanosa herrixkan, 1045etik dokumentatuak, Elomarren seme Guillemek emazte eta semeari eman zizkienekoak; 1024an dagoeneko aipatzen da lekua 'Prinnonosam' izenez, Santa Maria de Guissonako terminoan. XII. mendetik Guissonako kabildoaren eta Fluviàko jaunen mende egon zen, 1270ean Guillem de Fluviàk Solsonako probostari saldu zion arte, hortik hartu baitzuen izena Prenyanosa leinuak; 1358ko fogaje-erroldan 19 su zituen. Antzinako gaztelua bi eraikinek ordeztu zuten, dorre laukizuzen batek elkartuta, atalase batean 1712 data grabatuta duela; bestea, can Graells, nekazari-bizitegi gisa berritutako casal bat da. XVI. mendetik jauregi-etxe bihurtu zen, eta gaur egun nekazaritza-baserriak dira. Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatuta dago.
Monumentua
Castell de Cervera, Cervera hiriko (Segarra, Lleida) lehen gotorlekua, 1026an dokumentatu zuten lehen aldiz, jada XI. mendean, Carcasonako Ermessenda kondesak eta bere semeak eman zutenean. 1050 inguruan Bartzelonako konteen kontrolera pasatu zen, eta 1067an jadanik feudatario gisa dokumentatuta ageri da Cervera familia. Joan II.a erregeak zaharberritze-lanak agindu zituen 1465 eta 1470 artean, baina gaztelua XIX. mendean suntsitu zuten, eta XX. mendearen erdialdean hondakinak baino ez ziren gelditzen. 542 metroko altueran altxatzen da, Montseré muinoaren gainean, Ondara ibaiaren haraneko ikuspegia menderatuz, eta Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatuta dago.
Monumentua
Cerverako gotorleku-multzoa hiribilduaren harresia da, Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatua, Montseré muinoko gazteluaren gainean garatua, egungo hiri-gunearen hego-mendebaldean. Defentsa-hormak eta dorreak XIV. mendean eraiki ziren, XI. mendean jada aipatzen zen aurreko fortifikazio bat aprobetxatuz. 1285ean Pedro II.a erregeak harresiak altxatzeko eta lubakiak industeko agindua eman zuen, frantziar inbasio baten mehatxuaren aurrean, eta hiribildua gotorleku bihurtzea XIV. mendearen erdialdean osatu zen, Pedro III.aren agintean, Gaztelarekiko gatazkaren aurrean. Bere harresiak lehen aldiz bonbardatu zituzten 1463-1465eko setioan, Joan II.aren tropek, eta 1706an Austriako Karlos artxidukearen tropek altuera jaisteko behartu zuten, Felipe V.ari emandako laguntzaren errepresalia gisa.
Monumentua
Cervera Nekazari Sindikatuaren Irin-fabrika (La Farinera) eraikin modernista bat da, César Martinell i Brunetek proiektatua, Gaudiren ikaslea eta nekazaritza-eraikinetan espezializatua, hala nola Tarragonako upategi kooperatibetan. Cervera i sa Comarca Nekazari Sindikatuak, eskualdeko nekazariek 1919an sortua landaren abandonuari aurre egiteko, eraikina 1920 eta 1922 artean altxatu zuen irin-fabrika gisa, probintziatik kanpo garia saltzea mugatzen zuen lege bat saihesteko estrategia gisa. Sute batek erabat suntsitu zuen 1923ko abuztuaren 7an. Multzoak, herritik kanpo tren-geltokiaren ondoan, gizarte-lokal bat eta zerealen biltegiak ere biltzen ditu. Udalak 2002an erosi zuen, eta hurrengo urtean Bien Cultural de Interés Nacional (Kataluniako ondare-babes maila gorena) izendatu zuten; 2023tik Museu del Blat hartzen du bere hegoaldeko hegalean.
Monumentua
Cardosako gaztelua Cardosa herriaren hiri-gunean altxatzen da, Cerverako terminoan, Segarra eskualdean. Neurri handiko eraikina da, planta laukizuzena duena, bi isurialdeko teilatua eta behe-solairua, bi solairu eta ganbara. Sarrera nagusia, adobelatutako erdi-puntuko arkukoa eta hiru mailak aurretik dituena, bi kontrafortek flankeatzen dute, eta goiko solairuetan tamaina desberdineko leihoak zabaltzen dira. Lekuaren berri XI. mendetik dago, hainbat zaldunen mende kuadra bat osatzen zuenean; 1452an Guillem de Tàrregak jaurerria erosi zuen, eta egungo eraikina XVII. mendeko birmoldaketa batetik dator, orduan jaun-etxe indartsu bihurtu baitzen, 1678ko data ataria grabatuta duela. XIX. mendearen hasieran azken jaunak Montull eta Tello familiakoak izan ziren. Jaun-etxea, geroago masoveria bihurtua, Montse Gomis artistak zaharberritu zuen, bere egoitza eta arte eta kultura espazio bihurtuz.
Jarduera
Cerverako jai nagusia, Sant Cristori eskainia, irailaren laugarren igandeko asteburuan ospatzen da, ostiraletik astelehenera. Ostiral gauean pregoia eta tronada izaten dira; larunbat arratsaldean, trobada de gegants; igandean, seguici festiu delakoarekin prozesioa eta castellers erakustaldia; eta astelehenean, festa major petita bat, haurrentzako ekintzekin.
Bitxikeria
Segarrako plater tradizionala, txerrikia poliki-poliki gisatua oinarri duena.
Bitxikeria
Segarrako sukaldaritzaren bakailao-plater tradizionala, Cerverako jai nagusietan zerbitzatua.
Natura
Ebroko arroko ibaia, barranc de Civit izenarekin jaiotzen dena, Talaverako udalerritik gertu, Segarran, eta Urgell, Pla d'Urgell eta Segrià eskualdeak ere zeharkatzen dituena, 1860an eraikitako Urgelleko Ubidearen ureztatze-eremuen artean galdu aurretik. Segarran zehar duen ibilbidean Montfar, Pallerols, Sant Antolí i Vilanova, Sant Pere dels Arquells, Vergós eta Cervera bera zeharkatzen ditu, beste gune batzuen artean. Tokian kutsatutako ibai gisa ezaguna da: 2011n Europar Batasunak isuna jarri zion Tàrrega udalerriari, behar bezala tratatu gabeko hondakin-urak bere ibilguan isurtzeagatik, Europako araudia hautsiz.
Mugarri historikoa
1359an Pere III.ak Gorteak bildu zituen Cerveran Gaztelaren aurkako gerra finantzatzeko. Batzar hartatik atera zen Diputació del General, dohaintzak biltzen zituen organismo iraunkorra eta Kataluniako Generalitatearen jatorria dena.
Mugarri historikoa
1469an Ferranek, Aragoiko printzeak, Cerveran onartu zituen Gaztelako Isabelekin ezkontzeko baldintzak. Villan sinatutako akordioak bi koroen batasun dinastikoa prestatu zuen, urte berean Valladoliden zigilatua.
Mugarri historikoa
Filipe V.ak 1717an Cerverako Unibertsitatea sortzea bultzatu zuen, herri honek Ondorengotza Gerran izandako leialtasuna saritzeko eta, bide batez, Bartzelonaren desafekzioa zigortzeko: erregeak Katalunian itxitako beste sei unibertsitateen ordez jarri zuen, eta 1726an onartutako estatutuen menpe geratu zen, teologia, kanon-zuzenbide, humanitate, medikuntza, filosofia eta zuzenbide fakultateekin. Hura hartzeko, 1718 eta 1740 artean, planta angeluzuzeneko eraikin ikusgarri bat altxatu zen, izkinetan dorre prismatikoak zituena, Cerverako antzinako judu-auzo ondoan, gaur egun interes nazionaleko ondasun kultural izendatua. 1842ra arte jardun zuen, fakultateak behin betiko Bartzelonara lekualdatu zirenean.
Mugarri historikoa
Marc Márquez pilotua Cerveran jaio zen 1993an eta munduko txapelketaren historiako motoziklista sarituenetako bat da. Bere anaia Àlexek, hirian jaioa hura ere, munduko tituluak irabazi ditu berdin.
Gastronomia
Cerveran ezkaia eta eskualdeko lehorretako beste belar batzuk mazeratuz egindako likore digestiboa. Hotz zerbitzatzen da bazkariaren amaiera gisa eta Segarrako errezetategiko izen propioa duten produktuetako bat da.
Gastronomia
Irinez, arrautzaz eta almendra osoz egindako galleta lehorra, xerratan ebakia eta bi aldiz egosia. Eskualdeko obradoreek urte osoan egiten dute eta ardo gozoak eta belar-likoreak laguntzen ditu bazkarien amaieran.