Herria
Mollerussa Pla d'Urgell eskualdeko hiriburua da, Lleidako probintzian, 15.000 biztanle baino gehiagorekin 7,08 km²-tan bakarrik, Kataluniako biztanle-dentsitate handienetako bat. Herria XIX. mendetik aurrera hazi zen Urgelleko kanalaren inguruan, Segre ibaiko ura inguruko soroetara daramana; ureztatzaile-sindikatuaren ezarpenak eskualdeko nekazarien egoitza administratibo bihurtu zuen, eta, jada XX. mendean, nekazaritza zein industria bultzatu zituen. Lehenago Bartzelona eta Lleida arteko errege-bidean postetxe bat izan zen. San Isidoro kapera kontserbatzen du, Aro Modernoan eraikia eta gaur egun Kataluniako Ondare Arkitektonikoaren Inbentarioan sartua, eta 1872tik San Jose Nekazaritza Azoka ospatzen du.
Natura
Urgelleko Ubidea ureztatze-azpiegitura bat da, Segre ibaiko ura l'Urgell, Pla d'Urgell, la Noguera, Segrià eta les Garrigues eskualdeetako soroetara eramaten duena, 70.000 hektarea inguru ureztatzen dituela. Segre ibaian hasten da, Ponts herritik behera, eta 144 km inguru egiten ditu Montoliu de Lleidaraino. 1847 eta 1861 artean eraiki zen eta 1862an inauguratu, Karlos I.ak 1506an eta Felipe II.ak 1554, 1574 eta 1577an aginduta egindako lehen azterlanetaraino, eta geroagoko ekimenetaraino iristen zen proiektu bat amaituz, hala nola Pere Ripoll de Anglesolarena XVII. mendean edo Jaume de Duran merkatariarena eta Ensenadako markesarena XVIII.ean, Bernardo Lana ingeniariaren proiektuekin. Urgell lautada baratze bihurtu zuen eta Ivars i Vila-sana aintzira elikatu zuen.
Jarduera
Mollerussako Festa Major maiatz erdialdean ospatzen da (2026an, maiatzaren 14tik 17ra); udalerriak, gainera, Festes de Sant Isidori ospatzen ditu bere patroiaren omenez.
Monumentua
Mollerussan (Pla d'Urgell) dagoen leku berezia, paperezko arropari eta soineko iragankorrei eskainia, eskualdeko museorik bitxienetako bat. Concurs Nacional de Vestits de Paper lehiaketari lotuta sortu zen, XX. mendearen erdialdetik urtero ospatzen dena Teatre de l'Amistat ondoan; udalak 1998an hartu zuen bere gain kudeaketa, eta egungo eraikina, Ferrer i Busquets kaleko 90-92 zenbakian, 2009an inauguratu zen. Bere bilduma iraunkorrak 80 soineko baino gehiago biltzen ditu eta urtero hazten da lehiaketaren edizio bakoitzeko sorkuntza nabarmenenekin, tokiko artisten aldi baterako erakusketak ere hartzen dituela.
Monumentua
Sant Jaume eliza, zeinaren XVII. mendeko eraikin gotiko berantiarra kaltetuta gelditu zen Gerra Zibilean; gaur egungo tenplua, eragin italiar argikoa, kanpandorrea oinetan italiar praktikaren arabera eta oinplano oktogonaleko bataiategi batekin, 1949 eta 1952 artean eraiki zen.
Jarduera
Fira de Sant Josep de Mollerussa 1872an sortu zen, abere- eta nekazaritza-azoka gisa, Canal de Urgell ubidearen obren ondorengo hazkunde nekazariak eta trenbidearen etorrerak bultzatuta; 1885ean martxoaren 19aren inguruan ospatzea finkatu zen, San Joseren jaieguna, kanpoko merkatari gehiago erakartzeko. Hogeiko hamarkadako glosopedaren krisiari eutsi zion eta Gerra Zibilean ere ospatzen jarraitu zuen, 1938an Segre frontearen eraginez jendetza gutxiagorekin izan bazen ere. 1950ean nekazaritza-makineria sartu zen traktorearen etorrerarekin, eta 1960an, landaren mekanizazioaren ondoren, abere-zatia kendu zen makineriara guztiz eskaintzeko, Katalunian mota horretako azoka handienetako bat bihurtuz; 1985ean egungo azoka-pabiloia inauguratu zen.
Jarduera
Mollerussako Festa Major d'Hivern Sant Isidoriren Festei dagokie, Generalitat de Catalunyak udalerriko 'festa major petita' gisa erregistratuak, aldarrikapenarekin, patroiaren omenezko mezarekin eta adineko jendearen omenaldiarekin.
Jarduera
Mollerussako Sant Josep Azoka (Pla d'Urgell, Lleida) 1885az geroztik ospatzen da eta herriko antzinako abelazoken bilakaera da. Katalunian bere espezialitatean, nekazaritza-makineria, azoka garrantzitsuenetako bat dela jotzen da. 1960an, landa-eremuaren mekanizazioarekin, etapa berri bat bizi izan zuen: nekazaritza-makineriaren presentzia handitu zen abereen kaltetan, azokaren gaur egungo ardatz bilakatu arte.
Jarduera
Mollerussako Fira Pla d'Urgelleko hiriburuan ospatzen da, zeinaren izena lehen aldiz 1079an Mulieruciam gisa dokumentatuta agertzen den; trenbidea 1861ean iritsi zen eta 1988an 5/1988 Legeak eskualde berriaren buru bihurtu zuen.
Mugarri historikoa
Martxoaren 28ko 5/1988 Legeak Pla d'Urgell sortu zuen ordura arte Noguera, Urgell, Garrigues eta Segriàkoak ziren hamasei udalerrirekin. Mollerussa demarkazio berriaren hiriburu izendatu zuten.
Mugarri historikoa
Mulieruciam izena lehen aldiz 1079an agertzen da, Bartzelonako kondeek lekua Berenguer Gombau d'Anglesolari eman zioten dokumentu batean, hark konkista eta birpopula zezan. Muga-lurra eta lehorra zen orduan.
Mugarri historikoa
Trena 1861ean iritsi zen Mollerussara eta, Urgelleko Kanaleko ureztatze-sindikatuaren egoitzarekin batera, herri txiki bat lautadako merkataritza-gune bihurtu zuen. 1975ean hiri-titulua lortu zuen eta 1988an eskualdeko hiriburutza.