Herria
Prats de Lluçanès Lluçanès eskualdeko hiriburua da, Bartzelonan, 2023an eskualde horretara sartu zena Osonakoa izan ondoren, eta 2.761 biztanle ditu; herria 905. urtetik dago dokumentatua. Espainiako Ondorengotza Gerran bi aldiz arpilatu eta erre zuten tropa borboitarrek 1714an, bigarren aldian 140 etxe inguru kaltetuz, gertaera hori oraindik gogoratzen dena otsailaren 5ean, Santa Àgataren omenez kanpai-hotsekin. Sant Vicenç eliza barrokoa, XVI. mendeko Bona Sort santutegia, Sant Andreu de Llanars eliza erromaniko txikia eta Quer gaztelua gordetzen ditu, 1988an bien de interés cultural izendatua (Espainiako ondare-babes maila gorena). Tokiko tradizioaren arabera, Fum, fum, fum kantu katalana Pratsen sortu zen, eta handik zabaldu zen Katalunia osoan.
Monumentua
Sant Andreu de Llanars erromaniko estiloko eliza txiki bat da, Prats de Lluçanèseko udal-mugartearen mendebaldean kokatua, Oristàko gazteluaren antzinako mugartean, 908tik dokumentatua. Llanars lekuari buruzko lehen aipamenak 997koak dira, Sunifred abadeak Sant Benet de Bages monasterioari han kokatutako aloe bat eman zionean, eta eliza 1034an aipatzen da lehen aldiz. Laster galdu zuen bere parrokia-kategoria eta Santa Eulàlia de Pardinesen mende geratu zen 1787ra arte, geroago Prats de Lluçanèsen integratuz. Nabe bakarreko eraikina da, abside erdizirkularra duena, ganba luze zorroztuaz estalia; horman XI. mendekoak dira eta XII.ean lodiagotu ziren; dorre-kanpandorre bat kontserbatzen du, erdi-punturako irekidurekin.
Natura
Lluçanèsko Goi-lautada 368 km²-ko goi-ordoki bat da, Vic-eko Lautadaren eta Berguedàren artean kokatua, Aurre-Pirinioekin kontaktuan, Lluçanès eskualdeari izena ematen diona eta ipar-ekialdeko 900-1.000 metroko altitudetik hego-mendebaldeko 450-550era jaisten dena. Bere klima kontinentaltasunerako joera duen mediterraneoa da, altitudeak nabarmendua, batez besteko 12 gradu inguruko tenperaturarekin. Merlès, Lluçanès eta Gavarresa errekek bezalako ur-ibilguek bustitzen dute, Ter eta Llobregat ibaien ibaiadar direnak. Goi-lautadak zortzi udalerri hartzen ditu -Alpens, Lluçà, Olost, Oristà, Perafita, Prats de Lluçanès, Sant Martí d'Albars eta Sobremunt-, kilometro koadroko 21 biztanle baino ez dituen dentsitatearekin, eta 2022an 5.586 biztanleko biztanleria osoarekin.
Jarduera
Prats de Lluçanèsko Festa Major d'Hivern urtarrilaren 17tik 22ra ospatzen da, herriko patroia den Sant Vicençen omenez; egun nagusian, urtarrilaren 22an, Prats-eko Gegants-en prozesioa izaten da Cobla Maravella musika-taldearekin, meza nagusia, Sant Vicençen Goigs kantua eta Trencadansa dantza.
Jarduera
Prats de Lluçanèsko udako Jai Nagusia, Lluçanèsen (Bartzelona), Sant Joani eta Sant Eloiri eskainia, azken hau traginer edo mandazainen zaindaria, hortik hartu baitzuten Elois izena. XIX. mendearen amaierara arte joaten da atzera, garai hartan traginerrak ekainaren 25ean biltzen zirenean beren animaliekin, mantekin eta txintxarriekin apainduta, Contrapàs dantzatzeko eta haiekin lasterka egiteko Sant Sebastià baselizaraino. Jaia gainbehera joan zen lanbidea desagertu zenean, baina 1979an Grup Germanor taldeak dantza berreskuratu zuen. Gaur egun 24an ilunabarrean hasten da, Canigóko sugarraren iritsierarekin eta animalia eta gurdiekin egindako sutzarien martxa batekin; 25ean ibilbidea errepikatzen da eta Eloisak Sant Sebastià bidean lasterka egiten dituzte.
Jarduera
Mandazainen eta zaldien munduari eskainitako azoka tradizionala, Prats de Lluçanèsen (Bartzelona), ekainaren 24an eta 25ean ospatzen diren Sant Joan i els Elois jaiekin lotua. Traginerrak, edo Eloisak, ekainaren 25ean herrian biltzen hasten ziren beren zama-animaliekin -astoak, mandoak eta zaldiak-, Sant Eloi garraiolarien eta arotzen zaindaritzat duen tradizio batean. Ospakizunak animalia eta gurdiekin egindako prozesioak, Contrapàs dantza tradizionala eta zaldi-lasterketak ditu.
Bitxikeria
Lluçanèsko ohiko platera, trinxat-aren antzekoa, patata eta aza urdaiazpikoarekin, botifarra beltzarekin eta hirugiharrarekin nahastuta egina.
Jarduera
Prats de Lluçanèseko Sant Jaume Azoka mendeurteko azoka bat da, uztailaren 25etik hurbilen dagoen igandean ospatzen dena, Sant Jaume egunean; eskualdeko transhumantziari lotutako abeltzaintza-azoketako bat gisa jaio zen eta gaur egun artisautza-postuak, kontzertuak eta tokiko produktuen dastaketak konbinatzen ditu.
Bitxikeria
Hestebeteak eskuz egiteko mendeko tradizioa, Lluçanèsi identitate gastronomikoa ematen diona.
Monumentua
Prats de Lluçanèsko udaletxearen egoitza, Lluçanèseko hiriburua, Can Bach izenez ezagutzen den eraikinean dago, XX. mendeko hogeigarren hamarkadaren hasieran Bach familiak eraikia, Duran i Reynals arkitektoaren proiektuaren arabera. Eraikinak, beheko solairua, solairu bat eta ganbara dituenak, lau isuriko teila arabiarrezko teilatua du, eta harlangaitzezko hormak ditu, harri landuzko izkinekin; fatxada nagusian, iparraldera begira, lau zutabeko (harri pikatuzko) atari bat nabarmentzen da. Eraikuntzatik urte batzuetara, udalak eraikina erosi zuen bertan udaletxea ezartzeko.
Jarduera
Ez dago 'Fira de Sant Lluc' baten frogarik Prats de Lluçanèsen; herriko azoka dokumentatua Fira de Santa Llúcia da, abenduaren 13tik hurbilen dagoen igandean, abeltzaintzari eta nekazaritza-makineriari eskainia XVIII. mendetik.
Jarduera
Prats de Lluçanèsko Fira de Santa Llúcia abenduaren 13tik hurbilen dagoen igandean ospatzen da; XVIII. mendetik dokumentatutako tradizioarekin, abelburu-erakusketa, nekazaritza-makineria eta artisau-postuak biltzen ditu.
Bitxikeria
Lluçanès zeharkatzen zuen errege bide zaharra, Viceko lautada Bergarekin lotzen zuena.
Jarduera
Prats de Lluçanèsko Santa Àgataren festak, otsailaren 5ean, herriak 1714an jasandako bi eraso borboitarrak gogoratzen ditu, horietako lehena egun berean, Popoliko dukearen tropen eskutik.
Natura
Prats de Lluçanès, 2023tik Lluçanèsko eskualde ofizialaren hiriburua, goi-lautada batean kokatzen da Lluçàko mugartean, Lluçanès eta Merlès ibaien sakonuneen artean. Llobregat eta Ter ibaien erdi-ibilbideen artean dagoen eskualdearen paisaia, batez ere nekazaritza- eta abeltzaintza-jarduerak markatzen du.
Monumentua
Zubi historikoa Prats de Lluçanèsko mugartean.
Mugarri historikoa
2023ko maiatzaren 3an Kataluniako Parlamentuak Lluçanès Kataluniako 43. eskualde gisa sortzea onartu zuen, hiriburua Prats de Lluçanèsen zuela. 2015eko herri-kontsultarekin hasitako prozesu bat borobiltzen zuen, non babesak botoen % 70 gainditu baitzuen.
Mugarri historikoa
Prats de Lluçanèsek bi eraso borboi jasan zituen 1714an: otsailaren 5ean, Popoliko dukearen tropekin, eta uztailaren 1ean, hirigunearen hiru laurden inguru suntsitu zuena. Santa Ageda jaiak gertakari haiek gogoratzen ditu.
Gastronomia
Urrian Prats de Lluçanèsen ospatzen diren jardunaldi mikologikoak, goi-lautadako basoak perretxiko-bilatzailez betetzen direnean. Irteera gidatuak, espezieen erakusketa eta esne-gorringoekin, llenegekin eta onddoekin egindako jatetxe-menuak konbinatzen dituzte.
Gastronomia
Tokiko produktuarekin egindako dastaketen erakusketa, uztailaren amaieran Prats de Lluçanèsko Sant Jaume Azokan integratzen dena. Eskualdeko ekoizleak eta jatetxezainak biltzen ditu hestebeteen, gazten, lekaleen eta ogien inguruan.