Herria
La Campana de Oropesa eskualdeko udalerria, Toledoko probintzian, bi gazteluk osatutako multzo batek menderatua, alkazar zaharra —XII. eta XIII. mendeetako gotorleku arabiarra erromatar oinarriaren gainean— eta Álvarez de Toledoren jauregia, kondeen Jauregi Berriaren ondoan, Dukesaren Orrazitegia deitutako dorre oktogonalak errematatua; zazpi mendez Avilako lurraldean kokatua 1833ko probintzia-banaketak Toledora pasatu zuen arte, bere parrokian Francisco de Toledo erregeordearen hondarrak gordetzen ditu, zeinari pucherete del Virreyk ere gogoratzen baitio, buztinezko lapikoan zerbitzatutako aza-gisatua.
Monumentua
Multzoa, Gaztelu Zaharra izenez ere ezaguna, bi eraikinek osatzen dute: alkazar zaharrak, seguruenik jatorri arabiarreko XII. eta XIII. mendeetako gotorlekuak, aurreko eraikin erromatar baten gainean altxatuak, eta Álvarez de Toledotarren Jauregi Berriak, 1402koa. Herria eta gaztelua 1355ean García Álvarez de Toledori, Santiagoko maisuari, laga zizkioten, eta honek Oropesa eta Valdecornejako jaurerria eskuratu zuen; 1475etik aurrera jauregia konderriaren botere-gunea izan zen. Bere harresiek hainbat gerra ikusi zituzten: Gaztelako Komunitateen Gerran, Oropesako kondeak, Juan de Padillaren aliatuak, hemen egin zion aurre Karlos V.ari. Alkantarako Pedro santuaren eta Jesusen Teresa santaren bizileku izan zen, eta kalte handiak izan zituen 1808ko frantsesen sakeoan. Bere harresiak eta dorreek gaur egun herriaren profila markatzen dute; Parador de Turismo bat hartzen du.
Monumentua
Oropesako gazteluko (Toledo) Jauregi Berria, Oropesako konderrien egoitza, 1402tik aurrera Álvarez de Toledo adarrak altxatu zuen eta XVI. mendean zabaldu zuten; 1475etik konderriaren boterearen gunea bihurtu zen. Oinplano angeluzuzenekoa, herria altxatzen den lautadaren iparraldeko muturrean kokatzen da eta forma desberdineko dorreek inguratzen dute bere izkinetan, partez harlanduz eraikiak. Bere barne-plaza handira dorre nagusiak babestutako ate bakar batetik sartzen da. Harrizko eskailera zabala gordetzen du, arkuen gainean bermatua, patioa harresiaren harresi-bidearekin komunikatzen duena, Espainiako jauregi eta gazteluetako harrigarrienetako bat dela iritzita.
Monumentua
Oropesako jauregi-multzoko gorputzik zaharrena, XIV. mendearen amaieran datatua, gaur egun Jauregi Berriarekin batera gazteluko hotel-establezimenduan integratua.
Monumentua
XVI. mendeko eraikin errenazentista, Jesuiten Kolegioa Oropesako calle de la Compañían dago; Francisco Álvarez de Toledok, Oropesako kondeak, Peruko erregeordeak eta Karlos V.aren eta Felipe II.aren maiordomoak, fundatu zuen, eta eliza eta kolegio batek osatzen dute, 1590 eta 1604 artean eraikiak; traza Juan de Herrerari egotzi zaio, nahiz eta San Bernardori eskainitako eliza Francisco de Moraren obra dela dirudien. Tenpluak, gurutze latindarrekoa, kanoi-gangez eta gaur egun gurutzaduran erorita dagoen kupula batez estaltzen da, eta harlanduzko fatxada, okulu bat duen frontoi batek koroatua, zutabe dorikoz eta Oropesako konderrien armarriz inguratua dago. Kolegioaz oinplanoa, konpasaren fatxadak, granitozko atari bat eta klaustro txikiaren hondarrak gordetzen dira. Multzoa Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatu zuten, monumentu gisa, 1991ko urriaren 8an.
Monumentua
XV. mendeko parrokia-tenplua, konde-hiribilduko erlijio-monumentu nagusietako bat.
Monumentua
XV. mendeko harresi-esparruko sarbidea, bi dorrek inguratua, hiribildua inguratzen zuen defentsa-sistemaren aztarna.
Monumentua
XVI. mendeko pasabidearen aztarnak, erdi-puntuko arkuekin, Oropesako hirigune historikoaren barruan jaurerri-mendekotasunak lotzen zituena.
Monumentua
Guadyerbas ibaiaren gaineko erromatar jatorriko zubia, Oropesako udalerriko lurraldetik antzinako komunikazio-bideak igaro izanaren lekuko.
Bitxikeria
Hipotesirik onartuenak Oropesa toponimoa erromatarren aurreko Otobesa izenetik eratortzen du, hiribilduaren okupazio erromatarra eta arabiarra baino lehenagokoa.
Bitxikeria
Oropesako konderria Espainiako noble-titulu hereditarioa da, eta izena Oropesako herri toledarretik hartzen du; herri hori 1277an ageri da dokumentatuta jada, Alfontso X.aren xedapen batean. Henrike II.ak jaurerria eman zion García Álvarez de Toledori 1366an, baina konde-titulua Isabel I.a Gaztelakoa erreginak eman zuen 1477ko abuztuaren 30ean, Fernando Álvarez de Toledo y Zúñigari, Oropesako V. jaunari, Alfontso V.a Portugalgoaren aurkako gerran emandako laguntzaren sarituz. 1690ean Karlos II.ak Espainiako Grandetasuna eman zion VIII. kondeari. Álvarez de Toledo etxe boteretsuari lotuta, titulua gerora Friasko dukerrira pasatu zen eta gaur egun Osunako etxeak dauka.
Bitxikeria
Álvarez de Toledotarren gaztelu-jauregia 1930ean parador bihurtu zen eta sareko lehena izan zen eraikin historiko batean jarria, gero Espainia osoan errepikatuko zen eredua.
Jarduera
Oropesako Erdi Aroko Jardunaldiak (La Campana de Oropesa, Toledo) apirilean ospatzen dira eta hiru egunez betetzen dute herri konde-hiriaren harresiz inguratutako gunea merkatuz, ofizioz eta ikuskizunez. Mairuak eta kristauak elkarrekin bizi dira herriari izena ematen dion kondaira birsortuz, desfileekin, lehiaketekin eta garaiko jantziekin, gazteluaren inguruan. 2023an hamabigarren edizioa ospatu zen.
Jarduera
Oropesako jai nagusiek ekitaldi erlijiosoak, zezen-jaialdiak eta erromeriak uztartzen dituzte bi hitzorditan: irailaren 8tik 10era Virgen de Peñitasen omenez, eta irailaren 19an san Alonso de Orozcoren omenez.
Mugarri historikoa
Oropesan jaio zen 1515eko uztailaren 10ean, konde-etxeko semea. Peruko bosgarren erregeorde izan zen 1569 eta 1581 artean: 1573ko Ordenantzak aldarrikatu zituen, Potosí berrantolatu zuen eta Túpac Amaruren exekuzioa agindu zuen. Escalonan hil zen 1582an.
Mugarri historikoa
Francisco de Toledoren gorpuzkiak 1605ean iritsi ziren Oropesara eta bere familiaren fundazioa zen San Bernardo komentuko elizan gorde ziren. Desamortizazioaren ondoren Nuestra Señora de la Asunción parrokiara eraman zituzten, non gaur egun jarraitzen duten.
Mugarri historikoa
1083 eta 1085 artean birkonkistatua, Campana zazpi mendez Avilako lurraldean egon zen kokatuta. Javier de Burgosen probintzia-banaketak Toledora pasatu zuen 1833an, eta horrek azaltzen du bere hizkerak eta ohiturek Gaztela Zaharrekoak izaten jarraitzea.
Mugarri historikoa
Oropesako kondeen Jauregi Berria koroatzen duen dorre oktogonala, gazteluaren ondoan XVI. mendean eraikia. Tokiko tradizioak etxeko andreek ematen zioten erabilerari egozten dio izena, handik Tajoko ibarrera begiratzen baitzuten.
Gastronomia
Aza-gisatua solomo-koskorrekin eta txorizo apur batekin, buztinezko lapiko banatan zerbitzatzen dena. Izenak Francisco de Toledori egiten dio erreferentzia, eta villako jatetxeek beren sukaldaritza identifikatzen duten platera da hamarkadetatik.
Gastronomia
Arrautza frijituak txorizo-ore birrindu eta bere koipean gorritutako oinarri baten gainean, hestebete aurretik ondua baliatzen duen txerri-hiltzeko platera. Zartaginetik eta ogiarekin jaten da, eta ohikoa da neguko hamaiketakoetan.
Gastronomia
Txerriaren gibelarekin eta erraiekin egindako zopa, baratxuriarekin, pimentoiarekin eta ogiarekin jota, txerri-hiltzeko egunei berezko zaiena. Eskualdeko errezetategiko prestaketa mardulenetakoa da eta oso bero eta espeziez ondo betea zerbitzatzen da.