Herria
Sierra del Segura eskualdeko udalerria, Albaceteko probintzian, zeinaren gotorlekua tropa gaztelauek 1242an hartu baitzuten eta zeinaren Santiago Ordenari egindako emateak hiribildua mendilerro osoaren buru administratibo eta erlijioso bihurtu baitzuen; bere bizilagunak 1503an matxinatu ziren zerga-frankiziak kentzearen aurka eta 1936ko maiatzean Sucesos de Yeste deiturikoek hamazazpi hildako utzi zituzten La Grayan lur batzuk okupatu ondoren. Mugartean Fuensanta urtegia hedatzen da, 1929 eta 1933 artean Seguraren gainean eraikia, eta San Bartoloméren jaiek entzierroak eta mendian suak dituen gaueko erromeria bat uztartzen dituzte.
Monumentua
XII. mendeko jatorri musulmaneko gotorlekua, gerora Santiagoren Ordenaren esku geratu zena. Bere armen patio bikoitza nabarmentzen da, beheko mailan zutabe gotikoekin eta goikoan zurezko galeriarekin.
Monumentua
Asuntzio eliza, Yesten, XVI. mendean zehar eraiki zen eta Bien de Interés Cultural (Espainiako ondare-babes maila gorena) izendatu zuten 1983ko martxoaren 16an. Multzoak garai desberdinetako bi zati biltzen ditu: lehen nabea, XV. mende amaieran estilo gotikoan hasia eta 1527 inguruan amaitua, bost pañoko burualde poligonala eta izar-ganga duena; eta bigarren nabea, zeharka eraikia zutabe bikoiztuko fatxada errenazentista batekin, tenpluari T forma eman ziona. Elizak Pedro Orrenteren obra piktorikoa gordetzen du, besteak beste 1627an datatutako San Jose eta Ama Birjina Garbiaren bi mihise eta egile beraren Epifaniaren erretaula bat, baita XVI. mendeko desagertutako erretaula nagusitik datozen Maria, Kalbarioa eta Gurutziltzatuaren irudiak ere.
Monumentua
1618an fundatua, herrian ezarritako fraide frantziskotar oinutsen komunitate batek, komentuak XVIII. mendeko klaustro bat mantentzen du, beheko gorputzean pilareen gaineko arkadekin eta goiko galeria batekin, arku txikiago eta soilagoekin eta zurezko balaustradarekin. Fatxada hiru arkuko portiko batean irekitzen da, erdikoa alboetakoak baino handiagoa dela. Eraikinak hainbat erreforma jasan ditu bere historian zehar.
Monumentua
Yesteko Kontzejuaren Etxea XVI. mendeko eraikin bat da, kontzejuko ofizialentzako bilera-egoitza izateko, herriko alkateek justizia administratzeko eta zereal-biltegi edo posito gisa eraikia. Bi armarri kokatzen diren lonja bat gordetzen du: Yesteko herriarena eta Karlos V.aren armarri inperiala, bere fatxadarik ezagunenari izena ematen diona.
Natura
1929 eta 1933 artean Segura ibaiaren gainean eraikitako urtegia, 210 hektometro kubiko inguruko edukierarekin. Mendilerroen artean hertsitako ur-orria lurraldeko paisaia bereizgarrienetako bat da.
Natura
Calar de la Siman kokatutako 1.898 metroko gailurra, Yesteko udalerriaren gailurrik altuena eta bertize geodesikoa dagoen puntua. Oso gertu Cerro de las Mentiras altxatzen da, 1.896 metrokoa, izen hori duena aspaldi luzez, okerki, udalerriko gailurrik altuentzat hartu izanagatik.
Natura
Segura ibaiaren adarrak dira, Yesteko udalerritik haranak eta arroilak eratuz igarotzen direnak, probintziako mendiko ibai-multzo hobekien kontserbatuetako bat. Tus ibaiak Silesen du iturburua, 1120 metroko altitudean, eta 37 kilometro egiten ditu; Yesten sartzean, bere arroilak Estrecho del Infierno izena hartzen du, Calar del Mundo eta Calar de la Sima artean, eta Fuensantako urtegian amaitzen da. Bere izena ematen dio Tuseko bainuetxeari, ur mineromedizinalekoa dena. Zumeta ibaiak bere emaria Segurari batzen dio Juntas de Millerren, eta Taibilla ibaiak osatzen du udalerria zeharkatzen duten hiru ibaien multzoa.
Natura
Ur mineromedizinaleko iturria da, Tus ibaiaren haranean kokatua, Hueco de Tus izeneko lekuan, eta tradizioaren arabera erromatar garaitik erabiltzen da. Bainuetxea Valentziako artzapezpiku Martín Pérez de Ayalaren babespean berreraiki zen.
Jarduera
Hiribilduko jai nagusiak, Llano Majanotik Corredera plazaraino doazen entzierroekin eta gaueko berbenekin. 23tik 24rako gauean ermitaraino doan erromeria ospatzen da, mendian su-festekin.
Jarduera
Yesteko Tradizioen Azoka (Feria de Tradiciones de Yeste, Segurako Sierran, Albacete) urriko azken asteburuan ospatzen da, eta artisau-lanbideak, mendiko gastronomia, abere-azoka bat eta cuadrillen topaketa bat biltzen ditu. Interés Turístico Regional izendapena du (eskualde-mailako turismo-babes izendapena), eta Gaztela-Mantxako azokarik bisitatuen eta ospetsuenetako bat da.
Bitxikeria
1936ko maiatzean, La Grayako lur batzuen okupazio komunala izan ondoren, istiluak gertatu ziren, eta horietan hamazazpi herritar hil ziren, bi zinegotzi haien artean, eta beste hamahiru pertsona zauritu ziren; guardia zibil bat ere hil zen arma zuriz. Maiatzaren 29an gertatutako talkak, jendetza batek lehen komunalak izandako lur pribatuak lantzeagatik atxilotutako sei jornalari askatu nahi izan zituenean, 1933ko Casas Viejasko gertaerak gogorarazi zituen, eta militar kolpearen aurreko azken nekazari-sarraskitzat deskribatu izan da. Gertaerak krisi politiko larria eragin zuen Bigarren Errepublikaren azken hilabeteetan, eta Juan Goytisolok bere Señas de identidad eleberrian kontatu zuen.
Bitxikeria
Santiagoren Ordenaren pean, Yestek mendiko lurralde zabal baten zentro politiko eta erlijioso gisa jardun zuen; lurralde horrek gaur egun independenteak diren herrixkak biltzen zituen, hala nola Nerpio eta Letur.
Mugarri historikoa
Tropa gaztelarrek 1242an hartu zuten Yesteko gotorlekua eta Koroak Santiago Ordenari eman zion; hark mendilerro osoaren buru administratibo eta erlijioso bihurtu zuen hurrengo mendeetan, Granadako islamarekiko mugaren betean.
Mugarri historikoa
Bizilagunak 1503an matxinatu ziren Errege Katolikoek muga-hiribildu honetara biztanleak erakartzeko balio izan zuten zerga-frankiziak kentzeko hartutako erabakiaren aurka; salbuespenik gabe, mendilerroak birpopulatzeko erakargarritasun nagusia galtzen zuen.
Gastronomia
Lekaleen, barazkien eta txerri-hilketako hornigaien gisatu lodia, izena Yesteko Boche herrixkatik hartzen duena, non belaunaldiz belaunaldi su motelean jarritako lapikoan egosi baita. Mendiko egun hotzetako plater indartsua da.