Herria
Fayón (Faió), Bajo Aragón-Caspen, mendeetan zehar izan zen, antzinako Octogesatik gertu, Ebroko marinelen herria: Zaragoza Tortosarekin eta Mediterraneoarekin lotzen zuen ibai-bidea hemendik igarotzen zen erromatarrez geroztik, llaguts izeneko 20 metroko luzerarainoko ontziekin, horietako bat, el Cardenal, museoaren zain gordetzen dena. Trenbideak, 1892az geroztik, Fayón eta Mequinenzako meategietako ikatza Kataluniara garraiatzeko funtsezko puntu bihurtu zuen. Ribarrojako urtegiak 1967an herrigune zaharra urperatu zuen, 1960an 1.683 biztanle izatetik 1970ean 601 izatera pasa zena, antzinako geltokiarekin batera; herri berria, 92 metrotan, José Borobio arkitektoak proiektatu zuen, eta antzinako elizaren dorrea oraindik urtegiaren gainetik agertzen da.
Monumentua
Fayóngo antzinako herriko dorrea, Ribarrojako urtegiko uren gainetik ateratzen dena, Ebro ibaian, herria lekualdatu ondoren. 1967an, urtegia betetzeak udalerriko gune zaharra urperatu zuen, herri berri bat eraikitzera behartuz; antzinako elizaren dorrea desagertutako herriaren lekukotasun ikusgarri gisa geratu zen, gaur egun ere uren gainetik nabarmenduz.
Natura
Ebro ibaian dagoen urtegia, Aragoi eta Katalunia artean, Ribarroja d'Ebren (Ribera d'Ebre) dagoen presarekin, eta ia 40 kilometroko luzerako urek Pobla de Massaluca, Fayón —non Matarraña ibaia jasotzen duen— eta Mequinenzako udalerrietan ere hedatzen dira. Urtegiak 1967an urperatu zuen Fayóngo antzinako herria, baita bere trenbide-geltokia ere, garai hartan Fayón eta Mequinenzako meatzeetako ikatza garraiatzeko funtsezkoa; biztanleak Fayón berrira lekualdatu zituzten, eta geltoki berria probintzia-mugaren beste aldera pasa zen. Urtegiak, 2.152 hektareakoak eta 210 hm³-koak, edateko ura hornitzen die Bateari, Vilalba dels Arcsi eta Pobla de Massalucari, eta bere zentral hidroelektrikoak 262,8 MWko potentzia du.
Jarduera
Fayóngo (Bajo Aragón-Caspe, Zaragoza) jaiak herri berrian ospatzen dira, XX. mendearen bigarren erdian eraikia, 1967an Ribarrojako urtegia ireki zenean urperatutako antzinako Fayóngo mila biztanle inguru berrezartzeko, urtegi horrek Mequinenza ere estali baitzuen. Herri berria José Borobio zaragozar arkitektoak diseinatu zuen.
Bitxikeria
Gaur egungo Fayón goialdean eraiki zen, herri zaharra Ribarroja eta Mequinenzako urtegien urpean geratu ondoren; el Pilar ermita zaharraren dorreak uren artean ageri du burua oraindik.
Jarduera
Fayóngo San Antón jaiak.
Natura
Gaur egungo Fayón izen bereko herriaren ondorengoa da, Ribarrojako urtegiak urperatua, zeinaren urek 1967ko azaroaren 18ko gauean herria harrapatu baitzuten aurretiko abisurik gabe. Inguruko irudirik ikonikoena San Juan Evangelista eliza errenazentistaren dorrea da, XVI. mendearen amaieran hasia, oraindik ere uretatik ateratzen dena eta gaur egun txalupaz bisita daitekeena.
Monumentua
Gaur egungo Fayongo udaletxea José Borobio arkitektoak diseinatutako herri berriaren parte da, Ribarrojako urtegiak 1967an herrigune historikoa urperatu ondoren; biztanleria mila seiehun su-etxe inguru izatetik 1960an seiehun baino pixka bat gehiagora pasatu zen hamar urte geroago.
Monumentua
Fayongo Pilareko Ama Birjinaren baseliza 1954an eraiki zuten, herri zaharretik gertu dagoen muino batean, José Rodríguez Mijaresen proiektuaren arabera, urte hartako Ama Birjinaren Urte Santuko barkamen osoa aprobetxatuz. Barrualdea gai marianoko freskoez apainduta dago, María Pilar Burges Aznar, José Gumí Cardona eta Juan Baldellou Celmaren lana. 1967an, Ribarroja urtegia irekitzeak herri zaharra urperatu zuen, eta horrek bi biztanle-gune berri altxatzera behartu zuen.
Jarduera
Fayóngo San Blas jaiak.
Jarduera
Fayóngo udazkeneko azoka, Ribarroja urtegiaren ondoan.
Mugarri historikoa
Fayón zaharra llaguts-etan egindako ibai-garraiotik bizi izan zen, garai erromatarretik Ebroan behera jaisten ziren gabarrak. 1892an trenbidearen iritsierak inguruko meategietako ikatzari irteera eman zion eta herria komunikazio-korapilo bihurtu.
Mugarri historikoa
1967an Riba-rojako urtegia irekitzeak alde zaharra urperatu zuen eta herri berri bat eraikitzera behartu, José Borobio arkitektoak proiektatua. Biztanleria 1960an mila eta seiehun bizilagun ingurutik hamar urte geroago seiehun eta gutxi izatera pasatu zen.
Gastronomia
Ebro behereko herri katalanez hitz egiten dutenetan berezko labeko gozogintza gordetzen da: aingeru-ilez edo irasagarrez betetako pastissets eta olio-koka azukretuak. Jai patronaletarako eta familia-ospakizunetarako egiten dira.