Herria
Calcena Arandako eskualdeko udalerria da, Zaragoza probintzian, 836 metroko altitudean kokatua, Moncayoko Somontanoaren hego isurialdean, Isuela ibaiaren haranean, zeinaren zati bat Moncayoko parke naturalak babesten duen. Erromatar garaitik zilar meatzeak ustiatu zituen Moncayoren oinetan, ia bederatziehun auzotarrekin XIX. mendearen erdialdean (65, 2025eko INEren arabera). Bere Nuestra Señora de los Reyes kolegiatak estilo erromanikoa, platereskoa, barrokoa, errenazentista eta churrigueresco-a nahasten ditu, ataria erromanikoa, Ebrotik hegoaldera arraroa, eta dorre mudejar laukoiztuna; 1554 eta 1559 artean Jerónimo Cósida margolari zaragoztarrak erretaula errenazentista bat egin zuen bertan San Juan Bautista-ren lepomoztearen gainean, Aragoiko Errenazimentuko lan handienetako bat.
Natura
Ibaia da, 1616 metroko lepo baten hego-hegaletik jaiotzen dena, Moncayo mendilerroaren hegoaldeko oinetan, Beratongo udalerri soriarrean, eta aldi berean Aranda ibaiaren adarra da, hau Jalonen isurgailua. Lehen kilometroak Castilla y Leónen egin ondoren, Zaragozako probintzian sartzen da eta hego-ekialdera biratzen du Purujosa, Calcena, Trasobares, Tierga, Mesones de Isuela eta Nigüella zeharkatuz, Arandan isurtu aurretik, Arándigaren aurretik. Calcenan, Moncayoko Somontanoaren hego-hegalean 836 metroko altueran kokatua eta izen bereko parke naturalak partez babestua, hirigunea ibaiaren ezkerreko ertzetik San José eta Santa Bárbara gailurretarantz igotzen da, baratzeak haranaren behealdea hartzen duen bitartean.
Monumentua
Calcenako Nuestra Señora de los Reyes eliza, zeinak Jerónimo Cósidaren erretaula errenazentista bat kontserbatzen duen, 1554 eta 1559 artean margotua San Juan Bautistaren buruaustearen inguruan.
Jarduera
Calcenako jai nagusiak abuztuko lehen igandean, Virgen del Rosario eta Santa Constanciari omenaldia eginez, nahiz eta duela hamarkada batzuk arte urriaren hasieran ospatzen ziren.
Jarduera
Calcenako neguko jaiak Moncayoren magaletan garai erromatarretik zilar-meategiak ustiatu zituen herri batean ospatzen dira, eta zeinaren Nuestra Señora de los Reyes elizak Jerónimo Cósida margolariak 1554 eta 1559 artean egindako erretaula errenazentista bat gordetzen duen.
Monumentua
Calcenako mugarteko ermita, Moncayoren magaletan garai erromatarretik zilar-meategiak ustiatu zituen herria, eta zeinaren mugartetik Isuela ibaia pasatzen den Trasobares, Tierga eta Mesones de Isuelarantz.
Natura
Isuela ibaia Beratónen (Soria) jaiotzen da, 1616 metrotan Moncayoren hego-isurialdean, Zaragozan sartzen da eta Purujosa, Calcena, Trasobares, Tierga eta Mesones de Isuelatik pasatzen da Arandarekin bat egin aurretik. Calcenan ur-jauzi bat osatzen du, harrizko zubi bat zeharkatuz irits daitekeena, eta Arandarekin batera sierra de la Virgen, del Tablado eta de la Nava Alta bereizten dituen harana artikulatzen du.
Mugarri historikoa
1554 eta 1559 artean Jerónimo Cósida margolari zaragozarrak Calcenako Nuestra Señora de los Reyes elizarako erretaula errenazentista bat egin zuen, San Joan Bataiatzailearen lepamozketari eskainia, Aragoiko Errenazimentuko obrarik onenetako bat.
Mugarri historikoa
Calcenak zilar-meategiak ustiatu zituen Moncayoren hegoaldeko mendi-hegaletan, garai erromatarreraino igotzen diren aurrekariekin. XIX. mendearen erdialdean jarduerak zortziehun eta hirurogei bizilagun inguru mantentzen zituen, gaur egungo berrogeita hamar luzeen aurrean.
Gastronomia
Calcena inguratzen duten mendietako ezkai-, erromero- eta izpiliku-mendiek eskala txikiko erlezaintzari eusten diote. Eztia eskualdean bertan ontziratzen da eta aguamiel bezalako bertako postreetan eta jaietako etxeko gozogintzan erabiltzen da.