Herria
Isábena Ribagorzako eskualdeko udalerria da, Huescako probintzian, Ésera ibaiaren adarra den Isábena ibaiaren haranean kokatua. Bere hiriburua La Puebla de Roda da, eta mugapeak hainbat gune biltzen ditu —tartean Roda de Isábena, Serraduy, Merli edo San Esteban del Mall— 1964 eta 1977 artean pixkanaka udalerri bakar batean bat eginak. 234 biztanle ditu. Haranak mendebaldeko ribagorzako, aragoierazko sustraikoa, eta ekialdekoa, katalanezko sustraikoa, arteko trantsizioa markatzen du. Roda de Isábena hartzen du, katedrala duen Espainiako herririk txikiena omen dena.
Bitxikeria
Roda de Isábena, Isábena udalerriko herrigunea, Los Pueblos Más Bonitos de España zerrendan sailkatua 2019tik, Isábena ibaiaren haranaren gainean dagoen goi batean altxatzen da eta Erdi Aroko multzo harresitu bat kontserbatzen du, San Vicente katedralarekin, Prioretxe gotortuarekin eta Plaza Mayorrekin. X. mendean Ribagorzako konderriaren hiriburu eta egoitza episkopala izan zen: lehen katedrala, erromanikoa, 956an sagaratu zen eta 1006an lapurreta batean suntsitua izan zen; bigarrena, hiribildua berreskuratu ondoren, 1030ean sagaratu zen. Apezpikutza, 193 urtetan hamabost apezpikurekin, 1149an desagertu zen egoitza Lleidara aldatzean. Katedralak, Alfontso III.aren Kronikaren ezagutzen den kopiarik zaharrena kontserbatu zuenak, Roda Espainiako herririk txikiena bihurtzen du tenplu katedralarekin.
Monumentua
Roda de Isábenako katedrala, Aragoiko katedral erromaniko bakarra, Espainiako herririk txikienean altxatzen da egoitza katedralarekin, eta 1067an sagaratu zen. Bere jatorria 956an Odisendo apezpikuak, Ribagorzako kondearen babespean, sagaratutako lehen katedral batera doa, 1006an Abd al-Malik-ek suntsitua eta Antso III.a Handiaren garaian erromaniko lonbardiar estiloan berreraikia, geroago nafar maisuen ekarpenekin. Tenpluaren azpian San Ramón kripta kontserbatzen da, hiru nabe eta abside erdizirkularrekin, Jesusen haurtzaroko erliebeak dituen apezpikuaren hilobi erromanikoa gordetzen duena. Bere klaustroa, XII. mendearen erdialdekoa, erdiko aljibe baten inguruan antolatua, 191 hilarri-inskripzio biltzen ditu, Europako multzo ugarienekoa. Monumento Nacional (Monumentu Nazionala, ondare-babeserako antzinako espainiar kategoria) izendatua izan zen.
Monumentua
Roda de Isábenako katedral erromanikoari lotutako museoa, arte-funts garrantzitsuekin.
Monumentua
XI. mendeko eliza erromanikoa Isábena udalerrian, Roda de Isábenaren inguruan, Aragoiko katedral erromaniko bakarraren egoitza, katedrala duen Espainiako herririk txikienean 1067an sagaratua.
Monumentua
La Luz zubia Erdi Aroko hiru begiko zubia da, Isábena ibaia zeharkatzen duena, Isábena udalerriko hiriburu den La Puebla de Rodaren aurrean, Ribagorza oscensen, San Esteban de Mallerako bidean. La Puebla ibaiaren eskuinaldeko muino txiki baten gainean altxatzen da, eta 1964an ondoko Roda de Isábenarekin bat egin zuen gaur egungo udalerria osatzeko, hiriburutza mantenduz.
Jarduera
Roda de Isábenako Jai Nagusia, San Salvador ermita erromanikora egiten den erromesaldia biltzen duena, urtero abuztuaren 6an ospatzen dena eta garai batean bizilagunen artean karitate-banaketa bat egiten zena. Ermitatik, 2000ko hamarkadako zaharberritze batean asko eraldatua, burualdea bakarrik jotzen da jatorrizkotzat, XIII. mendekoa; herriko ermita ezberdinak zeharkatzen dituen mendi-ibilbidearen zati da, Pilarreko Ama Birjinaren eta San Mamésen ermitekin batera.
Natura
Isábena udalerrian kokatutako menhirra (Ribagorza, Huesca), Roda de Isábenatik gertu. Harri luzatu bat da, ikusgai duen altuera 6 metrotara iristen dena, 5.000 urteko antzinatasun kalkulatuarekin, Merli herrigune txikian kontserbatzen diren elementu megalitikoetako bat.
Monumentua
San Vicente Mártir katedral erromaniko zaharra, Roda de Isábena-n kokatua, Isábena udalerrian (Ribagorza, Huesca), izen bereko ibaiaren haranean. Espainiako herri txikiena da katedral-egoitza duena, eta Monumento Nacional izendatuta dago (Espainiako ondare nazionaleko izendapena). XI eta XII. mendeen artean eraiki zen, 956an sagaratutako eta 1006an Abd al-Malik-ek, Almanzor-en semeak, suntsitutako aurreko tenplu baten gainean; bere scriptoriumak jarduera handia izan zuen Plauto, Terentzio eta Horazioren lanak kopiatzen. Hegoaldeko atari bat eta XVIII. mendeko dorre bat kontserbatzen ditu, erdi aroko dorrearen ordezkoa, baita klaustro bat eta San Agustín kapera ere. Roda de Isábena-ko apezpikutza Lleidara aldatu zen 1149an, 193 urte eta hamabost apezpikuren ondoren, eta harrezkero tenpluak prioretxe maila du.
Mugarri historikoa
Arte sakratuko lapur ezagun batek katedraleko museoko hogeita hamar bat pieza eraman zituen, horien artean San Ramónen aulkia, saltzeko zatikatu zuena; altzariaren sei zati baino ez ziren berreskuratu.