Herria
Biescas Alto Gállego eskualdeko hiribildu bat da, Huescan, 875 metroko altueran kokatua, Gállego ibaiaren bazterrean, Tena haranerako sarreran. Tradizionalki Jacetania eta Sobrarberen arteko komunikazio-gune izan da, Cotefablo mendatetik Ara haranarekin lotua. Herrigunea ibaiaren ondoan luzatzen da eta San Pedro auzoan eta Salvador auzoan banatzen da. 1640 biztanle ditu. Bere iraganetik gordetzen ditu Santa Engracia zelaiko cista eneolitikoak, Tena haraneko galtzada erromatarraren aztarnak eta Santa Elena ermita, 1253an Jakue I.ak berreraikia eta Fernando Katolikoak eta Karlos I.ak pribilegioz hornitua.
Monumentua
XV. mendeko behe-erdi aroko gaztelua, estilo erromaniko berantiarrekoa, XIX. mendearen amaiera arte Urriés familia aragoarrari lotua. Amigos de Serrablo elkarteak zaharberritu zuen, horregatik 1985ean Arte Ederretako Urrezko Domina eta 2002an Europa Nostra Saria jaso zituena, eta gaur egun Ángel Orensanz eta Serrabloko Arteei eskainitako marrazki-museoa hartzen du, 4.800 obra inguruko bilduma batekin, horietatik 380 modu iraunkorrean erakusten direla 17 aretotan: behe solairuan, Francisco Pradilla, Ramón Acín eta Pablo Serrano bezalako artista aragoarrak; lehen solairuan, Salvador Dalí edo Ignacio Zuloaga bezalako egileak, umore grafikoari eta komikiari eskainitako guneekin. Bien de Interés Cultural izendatua (Espainiako ondare-babes maila gorena), gaur egun marrazki espainiar garaikidearen erreferentzia nazionala da.
Natura
Tendeñera mendilerroa Pirinioetako barne-mendilerro bat da, Alto Gállego eta Sobrarbe eskualde oskarretan kokatua, Biescasetik iparraldera, Ordesa eta Monte Perdido Parke Nazionalaren mugan. Mendebaldetik ekialdera 15 kilometro inguru hedatzen da, Santa Elenatik, Tena bailararen sarreran, Bujaruelora arte. Bere gailurrik altuena Tendeñera punta da, 2.853 metrorekin, beste batzuen artean, hala nola peña Sabocos (2.757 m) edo punta de la Ripera (2.823 m); bertan eta Vachesango tontorrean flysch formazioen eta barne-mendilerroetako kareharrien arteko kontaktua agerian gelditzen da. Natura 2000 Sarearen Kontserbazio Bereziko Gune izendatuta, hogeita zortzi mendiko landare-espezie hartzen ditu, horien artean Buxbaumia viridis goroldioa, eta berrogeita hamazazpi hegazti-espezieren igarobide da.
Natura
Gállego ibaiaren zatia da, Tena bailara eta Biescasko udalerria zeharkatzen dituena, kanpoko mendilerroak Santa Elenako Foz-en zeharkatuz. Antzinako haran glaziar baten gainean kokatzen da, gaur egun ibaiarena, eta bere bi aldeetan herria altxatzen da. Zati honen goiburua, Ribera de Biescas izenez ezaguna, kontserbazio bereziko eremu (ZEC) gisa babestuta dago bere ingurumen-balioarengatik.
Bitxikeria
Ainielle Sobrepuerto eskualdeko herri despoblatu bat da, Alto Gállego eskualdean, gaur egun Biescasko udalerrikoa, 1.355 metroko altueran. 1062tik dokumentatuta dago Huescako katedralaren erregistroetan, eta udalerri propioa izan zen 1857 eta 1860 artean izaera hori galdu arte; hirurogeiko hamarkadatik despopulatzen joan zen, bere lurraldea Patrimonio Forestal del Estado-ri saldu zitzaionean, harik eta 1971n biztanlerik gabe geratu zen arte, azken bizilaguna Casa O Rufo etxetik alde egin zuenean. La lluvia amarilla eleberria inspiratu zuen, Julio Llamazaresena. Bere hondakinak bisita daitezke eta San Juan Evangelista eliza gordetzen dute, XVII-XVIII. mendeetakoa, Casa O Rufo, XVIII. mendekoa, 1763ko errota berreskuratu bat eta El Castillón, X-XI. mendeetako defentsa-kokaleku bat.
Jarduera
Biescasko jai nagusiak abuztuaren 14tik 18ra Santa Elenari omenaldia eginez, txupinazo, gurdi-desfile eta suzko zezenekin. Ekainaren 13an San Antonioren erromeria ospatzen da, hiribilduaren zaindaria, Tenako haraneko gazta-lehiaketarekin.
Monumentua
Biescasek bi ermita gordetzen ditu: Santa Elenarena, XVII. mendekoa Tena haranaren sarreran, Neolitotik sakralizatutako espazio batean eta Jaime I.aren aginduz 1253an berreraikia; eta Virgen de la Colladarena, jatorri ertarokoa XVI-XVII. mendeetako fabrikarekin, San Pedro auzoan.
Jarduera
Biescasko Udazken Azoka urriko laugarren asteburuan ospatzen da; 1633tik dokumentatutako azoka-emakida bat berreskuratzen du eta, 1993an berrindartua, abelburu-enkanteak konbinatzen ditu Aragoiko, Frantziako hegoaldeko eta Espainiako gainerako ekoizleak biltzen dituen gazta-lehiaketa batekin, mendateetako abereen jaitsierarekin bat eginez.
Monumentua
Biescasko plaza Mayorrak eta udaletxeak, Wikipediako artikuluak deskribatzen duenaren arabera, mendi-kutsuko multzo urbano bat osatzen dute.
Natura
Balcón de Pirineos izenez ezagutzen den behatokia, Biescasko mugartean.
Monumentua
Biescasko Deabruaren Zubia, Gállego ibaiaren gainean, Juan Albistur arkitektoari egozten zaio 1559an eta Biescas eta Santa Elena lotzen zituen errege-bidearen parte zen; kondairak dio deabru berak eraiki zuela gau bakar batean.
Bitxikeria
Alto Gállegok (Huesca) mendiko abeltzaintza-tradizioa uztartzen du, batez ere eskualdeko hegoaldeko udalerrietan bizirik dagoena, nekazaritza-turismoarekin batera, eta eski turismoarekin bere haran pirinearrretan: bi estazio ditu, Formigal, Sallent de Gállegon, eta Panticosa. Turismoa eta zerbitzuak dira gaur egun eskualdeko jarduera ekonomiko nagusia, eta bigarren egoitzen, hotelen eta landa-turismoaren garapen handia bizi izan du. Bere lurraldean, gainera, Sierra y los Cañones de Guara parke naturala eta Glaciares Pirenaicos monumentu naturala hedatzen dira.
Mugarri historikoa
Erreka baten bat-bateko uholdeak hamar tonako harkaitzak arrastatu zituen 1996an kanpin bat baimendu zen jalkin-konoaren gainera: 87 pertsona hil ziren, horietako 27 haurrak, eta beste 183 zauritu minutu gutxi batzuetan.
Mugarri historikoa
Tropa hugonote frantsesek 1592an muga zeharkatu zuten, haranera sartu eta Biescas arpilatu. Gertaerak Felipe II.a igarobidea Santa Elena gotorlekuarekin gotortzera erabaki zuen, Tiburcio Spannocchi ingeniariak trazatua.
Mugarri historikoa
Ebroko Konfederazio Hidrografikoak etxeak eta lurrak desjabetu zituen Gállegoko urtegirako eta Búbal herria behin betiko hutsik geratu zen 1971n; 1984az geroztik zaharberritzen ari da herri abandonatuen estatu-programaren barruan.
Gastronomia
Haraneko artaldeen ardi- eta behi-esne gordinarekin egindako artisau-gaztak, ganbera naturalean ondu eta usain biziko; udazkeneko azokan saltzen dira eskualdeko marmelada eta kontserbekin batera.