Herria
El Puerto de Santa María Cádizko Badiako hiri bat da, Guadalete ibaiaren bokalean, 89.983 biztanlerekin; probintziako seigarren udalerri jendetsuena da eta, Cádiz, Jerez, San Fernando, Chiclana, Puerto Real eta Rotarekin batera, Badiako Mankomunitatea osatzen du. Kondairaren arabera, Menesteu errege ateniarrak sortu zuen Troiatik itzultzean; egungo hiria, ordea, erromatar garaian eraman zuten bere kokalekura Portus Gaditanus izenez, K.a. 19. inguruan, Luzio Kornelio Balbo Gazteak sustatuta. Alfontso X.ak 1260an konkistatu eta Santa María del Puerto izena eman zion, eta 1281ean Herri Karta jaso zuen 'Gran Puerto de Santa María' izenarekin. 'Ehun jauregien hiria' da, XVII-XVIII. mendeetan indianoek eraikitako etxeengatik, gaur egun asko hondakin egoeran.
Monumentua
1264 inguruan antzinako meskita baten oinarrien gainean eraikitako eliza eta gotorleku bat, Alfontso X Jakitunaren aginduz hiria konkistatu ondoren, Andra Mariari omenaldia egiteko eta gurtza kristaura bihurtzeko; hurbileko eraikin erromatar baten hondakinekin sendotu zuen oinarria eta lau dorrez hornitu zuen, bi hexagonal eta bi lauki, azpiko solairua Milagrosen Andra Mariaren kapera nagusi gisa balio izan zuena. Oraindik kontserbatzen dira quibla horma, mihrab-a zegoen lekua, eta ezaugarri almohaderak eraikuntzan. Gero, ipar-afrikako inbasio berrien aurkako defentsa gisa balio izan zuen, eta Medinaceli Etxearena izan zen 1306tik aurrera. 1920an monumentu historiko-artistiko izendatu zuten, eta 1868tik itxita egon zen XX. mendeko berrogeiko hamarkadan zaharberritu zuten arte.
Monumentua
El Puerto de Santa Maríako Iglesia Mayor Prioral, basilika txikia, Espainia plazan altxatzen da, Aurorako kaperaren ondoan, eta hirriaren zaindaria den Milagrosen Andra Mariaren irudia gordetzen du. Bere eraikuntza 1486tik dago dokumentatuta, Medinaceli dukeek bultzatua, eta San Cristóbal mendikateko harri hareatsuarekin eraiki zuten, Sevillako katedralak duen berarekin. 1636ko lurrikara batek nabe nagusia eraitsi zuen, eta horrek tenplua berreraikitzera behartu zuen XVII. mendearen zati handi batean zehar, kapera eta gangeta gurutzaturako berriekin. Garai hartakoa da Puerta del Sol, erretaula plateresko itxurako fatxada, zaindariaren irudia San Marcos gaztelu gainean duena. Gainera, 1682ko mexikar zilarrezko erretaula bat kontserbatzen du.
Bitxikeria
Juan de la Cosa pilotu eta kartografoak El Puerto de Santa Marían egin zuen, 1500 urte inguruan, kontinente amerikarra irudikatzen duen ezagutzen den lehen mapa.
Gastronomia
Jerezko esparruko upategi historikoen egoitza, Osborne, Terry edo Gutiérrez Colosía bezalakoak, Ardoaren eta Brandyaren Hiri Ibilbide bat duena, alde historikoa zeharkatzen duena. Horiei beste upategi batzuk gehitzen zaizkie, Caballero, 501, eta Grant eta Obregón, Jerez-Xérès-Sherry jatorri-izendapeneko ardo fin ekoizpenari eskainiak, kalitate handikoa eta nazioarteko prestigio handikoa.
Monumentua
Antzinako monasterioa, gerora Penal de El Puerto izenez ezagutzen den kartzela bihurtua.
Monumentua
XVI. mendeko komentua, hiriaren Atlantikorako hedapen-garai betean eraikia.
Monumentua
Amerikarekiko merkataritzarekin aberastutako merkatarien jauregi-etxeak, XVII eta XVIII. mendeen artean eraikiak, besteak beste Palacio Álvarez-Cuevas, Palacio de Araníbar eta Casa Vizarrón; hiriari 'la Ciudad de los Cien Palacios' goitizena eman zioten.
Mugarri historikoa
1260an Alfonso X.a Jakintsuak hiria konkistatu zuen, garai hartan arabieraz Alcanatif izenekoa, eta El Puerto de Santa María izena eman zion. 1281ean pribilegio-gutuna jaso zuen, udal independentzia eman ziona.
Mugarri historikoa
1483 eta 1486 artean Cristóbal Colón hirian bizi izan zen, Medinaceliko dukeen laguntza bilatuz Indietarako bidaia-proiekturako.
Mugarri historikoa
K.a. IX-VIII. mendeetako herrigune feniziarra, El Puerto de Santa Maríako mugartean kokatua, Cádizko badiako kolonizazio feniziarraren lekukotasunik garrantzitsuenetako bat.